Thanh Long

HÌNH ẢNH CON NGƯỜI TẠI THẾ GIAN

2011-04-08T16:33:00.002+07:00

Hay suy nghiệm về con người như một toàn thể

Kiến giải về Nhân Sinh từ nguyên lý âm dương

Nguyên lý âm dương cho rằng mỗi một hiện tượng hay sự vật hiện hữu trong vũ trụ đều là sự kết hợp của hai cơ chế vận động khác biệt nhưng thống nhất với nhau. Hai cơ chế vận động đó được biểu trưng bởi khái niệm “âm” và “dương”. Mối liên hệ âm dương là mối liên hệ có nghĩa theo hàng ngang, và có tương quan theo hàng dọc.

Dương	Âm
Nam	Nữ
Mạnh	Yếu
Tốt	Xấu
Tích cực	Tiêu cực

Trong bảng trên, ta có mối liên hệ về giới có nghĩa Nam – Nữ, liên hệ về tình trạng thể lực có nghĩa Mạnh – Yếu, ….Đó là những mối quan hệ hàng ngang có nghĩa. Tuy nhiên, mối tương quan Nam thì phải có tính Tốt, Mạnh, Tích cực là mối tương quan không thể xác định rõ ràng. Nhưng nếu nói Dương là nói đến Mạnh, Tốt, Tích cực và cả Nam nữa thì đó hoàn toàn đúng.

Điều này có nghĩa rằng Dương là một phạm trù có tính phổ quát bao hàm những thành phần có tính chất “dương” trong mối quan hệ có nghĩa với Âm, những thành phần có tính chất “âm”. Trong khi đó, các thành phần của Dương - Âm chỉ có quan hệ hàng ngang với nhau mà thôi.

Ngoài ra, Dương và Âm còn có vai trò như hai năng lực hoạt động đối nghịch nhau tạo nên sự tồn tại và phát triển của một thực thể. Ở đây, vũ trụ với tư cách là một thực thể phổ quát là sự thống nhất của hai nguyên lực Dương và Âm này. Thực thể phổ quát này có thể là vũ trụ thiên nhiên, cơ thể của con người cũng là một vũ trụ tự nhiên,... hay bất cứ một tồn tại nào có sự phát triển thì đều do sự kết hợp của Dương và Âm.

Từ ý nghĩa đó, xem xét khái niệm Nhân sinh như là một thực thể thống nhất của hai nguyên lực cơ bản: Con Người Tích Cực và Con Người Tiêu Cực. Trong đó, Con Người Tích Cực là thành phần Dương và Con Người Tiêu Cực là thành phần Âm.

Con Người Tích Cực – Dương	Con Người Tiêu Cực - Âm
Nguyên Nhân	Hóa Nhân
Ý Thức Tiến Hóa	Vô thức Tiến Hóa
Đạo lý là phương châm	Lợi ích nhất thời là phương châm
Giác ngộ đạo lý là giá trị nền tảng	Duy lý thiên kiến là giá trị nền
…	…

Con Người Tích Cực là tập hợp tuyệt đại đa số các cá thể người chấp nhận và thực hiện công cuộc tiến hóa tâm linh như là một định mệnh không thể không có nơi thế gian. Tùy vào mỗi thời đại mà định mệnh này có thể được hiểu khác nhau, được trình bày khác nhau; nhưng không thể chỉ dựa trên lý trí và kinh nghiệm thuần túy của con người. Định mệnh là sự thức tỉnh và hòa hợp giữa con người trí năng và đạo lý toàn năng. Chỉ khi có sự hòa hợp này mới tạo nên định mệnh của nhân sinh như một hình thể có thể nhận thức được. Và chủ thể nhận thức của định mệnh này chính là Con Người Tích Cực.

Con Người Tiêu Cực là một tập hợp tuyệt đại đa số cá thể con người chấp nhận và thực hiện cuộc sinh tồn của mình như một dòng chảy hạn hữu của thời gian. Họ cho đó là số phận của nhân sinh, hạn hữu tất định và không nhận ra gì hơn ngoài những gì kinh nghiệm đã có và đã mang lại cho họ.

Lằn ranh mong manh duy nhất giữa hai hình ảnh con người này là tâm thức về định mệnh. Sự chuyển hóa qua lại giữa hai đối tượng Con Người Tích Cực và Con Người Tiêu Cực có thể chỉ là một bước dời chân nào đó trong tâm thức, dù là vô tình hay hữu ý.

Do đó, con người là đơn vị cơ bản của nhân sinh toàn thể. Hai mặt của con người là hai động lực của sự vận động cho thực thể nhân sinh. Đó chính là con người trong mối liên hệ tất yếu với xã hội của nó, phản ánh được bộ mặt xã hội của nó, và được xã hội phản ánh nó trong đời sống của mình.

Mối quan hệ giữa Con Người và Nhân Sinh

Nhân sinh chính là con người trong hoạt động của nó. Con người lại là một lớp cắt của nhân sinh.

Ở đây, chúng ta sẽ không xem xét con người tâm lý tức là con người với khả năng ứng đối với ngoại cảnh và chính mình. Chúng ta cũng không xem xét con người như là một thực thể có căn nguyên cùng vũ trụ. Chúng ta không xem xét con người cá thể với toàn bộ đời sống cá biệt trong hoàn cảnh rộng lớn, hoàn cảnh của xã hội. Vậy nên chúng ta chỉ xét đến con người có quan niệm trên bình diện liên quan cùng xã hội, cộng đồng.

Chúng ta xem xét con người phổ quát, tức con người hữu quan, hữu cảm; con người phản ánh định mệnh hoặc chấp nhận số phận của mình. Đó là con người xã hội hay ít ra đó là con người được phản ánh bởi đặc tính xã hội mà nó tồn tại cùng. Đó là một con người phổ quát như một hình ảnh nhân sinh; con người như một năng lực đặc trưng của nhân sinh, vốn chỉ là khái niệm nói đến đời sống của con người. Nếu chẳng có con người trong mối liên hệ phổ quát này thì nhân sinh là khái niệm không có nghĩa.

...Sự sống của con người hiện tình ẩn khúc nhiều bộ mặt sinh hoạt khác nhau, chẳng đồng đều và biểu hiện ra nhiều sắc thái từ mức ôn hòa rồi phát sinh đến sự xung động, phản ứng do bản thể tự tồn chủ quan ích kỷ sai biệt trái với lẽ Đạo, rồi làm sao sự sinh tồn của xã hội lấy môi trường đạo đức khai thác cho cá nhân tiến tới hạnh phúc bảo vệ giá trị con người?^¹

Sự khác biệt của của từng cá thể người không làm nên giá trị con người nói chung. Do đó, con người phổ quát còn có thể hiểu là giá trị con người nói chung. Do đó, chúng ta chỉ có thể tiếp cận gương mặt của nhân sinh thông qua gương mặt đại diện cho nó, những cảm quan chung nhất của con người phổ quát.

Văn hóa, nghệ thuật, đạo đức, tôn giáo, triết lý,... là những gương mặt cụ thể được nuôi dưỡng bởi con người phổ quát. Cũng giống như việc để hiểu văn hóa Việt Nam, ta cần nghiên cứu con người Việt Nam như một thực thể phổ quát trong cái nhìn chuyên biệt về văn hóa. Nếu cụ thể hơn, ta sẽ phải nghiên cứu con người cá thể, nhưng kể cả chữ “cá thể” ở đây cũng không nói đến một cá nhân Việt Nam cụ thể nào có một cái tên xác định, tuổi xác định, vóc dáng xác định. Không có cá nhân đại diện cho nền văn hóa của một dân tộc. Nói như thế chỉ để chỉ rõ đối tượng con người mà chúng ta thực sự nói đến trong bài viết này, con người như thực thể nhân sinh.

Nhân sinh là hình ảnh con người tại thế gian

Khái niệm “con người tại thế gian” có lẽ làm rõ hơn về nhân sinh. Đó chính là cuộc sống toàn thể của mọi khác biệt về màu da, sắc tóc, ngôn ngữ,.... Không có con người đơn lẻ trong thế gian, vốn là nơi của tập hợp người và vạn hữu trong nhận thức của người. Và con người trong tính toàn thể của nó, hay thế gian là hệ quả của định luật sinh hóa^².

Sự hiện diện của nhơn sanh tại cõi thế gian này không phải là ngẫu nhiên hay vô cớ, mà nó đã nằm trong cái định luật, trong đức háo sanh của Thượng Đế^³.

Con người và sự phát triển của nó để định hình thành cõi thế gian là một định luật. Các ngành khoa học đã làm động tác chia cắt cái định luật của vũ trụ theo từng mảng riêng có nghĩa để nhìn nhận những yếu tố tất yếu của nhân sinh theo cách riêng của chúng. Tuy sự phát triển đa dạng của khoa học, khiến con người phổ quát bị chia cắt thành nhiều mảnh, nhiều phần, thậm chí nhiều thực thể người theo từng cái nhìn của ngành khoa học; nhưng con người vẫn thực sự có liên quan mật thiết đến cái định luật nguyên sơ từ ban đầu. Nó được phát biểu giản đơn trong đức háo sanh của Thượng Đế. Nhân sinh là nguyên nhân của Thượng Đế.

Có thể một lúc nào đó, hoặc thực sự luôn là như thế, con người đã không nhận ra hoặc quá say mê trong ảo tưởng làm chủ cuộc sống, làm chủ cõi thế gian bằng lý trí thuần túy nên phủ nhận sợi dây kết nối nhân quả của mình với cái định luật ban đầu. Nên nhân sinh là bất định, bất toàn trên những gì mà nó đã xây nên.

Người sanh tại cõi thế như những lữ hành^⁴ đang đi trên đường thiên lý^⁵.

Cuộc sống của con người, xã hội do con người tạo dựng nên là một con đường dài không chổ kết thúc. Đó cũng là một luật định cho số phận của con người và nơi mà nó tạo ra. Con người sẽ không thể dừng lại trên dòng thiên lý. Bởi lẽ, với số phận là một kẻ tha phương, liệu có thể dừng chân nơi nào được chăng? Bởi lẽ, với số phận là kẻ bộ hành nơi đất khách, liệu có một chổ an trú thân bền vững hay không? Không có gì là ổn định lâu dài. Không có gì tất định không thể đổi thay đối với con người tại cõi thế, đối với nhân sinh. Con người còn bất định hơn nữa trong chuỗi thời gian vô hạn định, trong khoảng không gian vô phương hướng. Và vì thế con người sẽ đến với bất toàn hơn nữa trên suốt chặng đường dài của mình. Nhân sinh là tiến trình bất định, bất toàn, và bất ổn vì ý thức toan tính rời xa cái định luật nguyên sơ.

Suốt chuỗi luân hồi trên đường tiến hóa, những chơn linh ví như những khách lữ hành đã trải qua không biết bao nhiêu trạm dừng chân đổi bến^⁶.

Luân hồi sẽ dẫn dắt nhân sinh lần hồi đi trên hành trình miên viễn đa chiều kích. Nó sẽ không còn là một đường thẳng tắp xa xăm, nhưng may ra vẫn còn thấy lối. Nó sẽ là con đường quanh co rối rắm qua nhiều trạm dừng chân đổi bến, để thay dạng đổi hình, thay tên đổi họ. Trên con đường đó, chơn linh sẽ phải chịu phủ che dầy đặc bởi những giả tướng, bởi sự khác biệt với chính mình. Con người, không chỉ là sự xa quê hương mà còn hơn thế nữa, là sự xa rời chính mình trên hành trình dài hơn hạn hữu thông thường của cảm quan và tri thức. Nhân sinh là một tiến trình lìa xa chính mình để đi trong vô hạn.

Đến đây, ta chỉ thấy một nhân sinh với toàn bộ kết cục bi thảm có dũng khí trong số phận do chính nó định đoạt. Hay giống như những cái vẫy đạp đưa mình ra đại dương thay vì vào bờ. Chỉ thế thôi thì chẳng ra hình ảnh nhân sinh toàn diện.

Như đã nói, nhân sinh toàn diện được tạo hình bởi những cặp lực và phản lực cơ bản: thức tỉnh và chìm đắm; ý thức và vô thức,.... Mà đại diện cho chúng chính là con người tích cực và con người tiêu cực. Nếu con người Tiêu Cực làm nên sự chìm đắm trong bất định của nhân sinh, thì Con Người Tích Cực lại làm nên sự thức tỉnh trong sứ mạng của nhân sinh.

Đạo là Thiên, là tâm, là con người, nên chi con người phải là con người đạo đức.^⁷

Con người chỉ khi vẫn giữ mối dây liên hệ với nguồn cội thiêng liêng của mình mới thấy được sự sống tích cực mà tham gia vào nó như một chủ thể của cuộc sống đích thực. Chỉ khi con người vẫn tin và xác tín cái định luật muôn thời là sợi dây liên hệ đó để làm chuẩn mực cho mọi hành vi và suy tưởng, con người sẽ sớm nhận ra trọng trách của mình. Trọng trách là con người đạo đức đúng nghĩa với bản chất tự nhiên như nhiên của nó. Con người phải lập đức nhờ vào sự học và hành theo đạo lý muôn thời. Đó là điều hiển nhiên đã bị phế bỏ trong cuộc sống thực dụng, khoa học chủ nghĩa, thuần lý nhưng lại thiếu hẳn một cái tâm đạo. Chính đây là lúc mà Con Người Tích Cực thị hiện như một năng lượng vận động có ý hướng, khiến nhân sinh toàn thể được vận động theo một chiều hướng thượng thay vì thuận theo chiều của luân hồi và tha phương trong thế giới nhân sinh.

Con người đạo đức là hạt nhân của NHÂN BẢN, và Con Người Tích Cực chính là nguồn năng lượng của NHÂN BẢN. Chỉ khi có con người đạo đức thì nhân sinh mới có khả năng phản tư về chính mình qua chiếc gương của đạo lý. Chỉ khi có con người đạo đức, nhân sinh mới bắt đầu hành trình trở về với mình.

Bến khởi thủy đang chờ lữ khách,

Giác linh tâm rửa sạch bụi trần;

Sông Hà tắm gội pháp thân,

Mê hay tỉnh hỡi cố nhân phương nào?^⁸

Nói tóm lại, con người là đại diện của nhân sinh. Suy nghĩ về nhân sinh, tức là suy nghĩ về con người trong sự vận động của nó. Sự vận động của con người trong cõi thế gian làm nên hình ảnh nhân sinh. Sự vận động đó nhờ vào tâm thức về định mệnh (sứ mạng) của con người trong cuộc thế. Lằn ranh tâm thức này phân nhân sinh làm hai mặt, hai đối tượng căn bản làm thành mối quan hệ về vận động. Đó là Con Người Tích Cực và Con Người Tiêu Cực. Trong đó, Con Người Tích Cực làm chức năng bảo tồn sứ mạng trong nhân sinh; đem lại một khả tính cho hành trình trở về với bản chất nguyên sơ của con người. Nhờ đó, tính bất định của nhân sinh cũng chỉ là một tạm thời. Nhờ đó tính tất yếu của con đường trở về thành ra là rõ ràng trong nhận thức của con người.

Thanh Long

3/2011

**********************************************

1Đời Đạo Triết Luận, quyển Nhứt, 1966, trang 46.

2“Định luật sinh hóa” nếu giải thích theo Dịch lý thì đó chính là sự thể hiện của tám đức Nguyên, Hanh, Lợi và Trinh của hai năng lực tiên thiên Kiền – Khôn.

3Đức Quan Âm Bồ Tát, Vĩnh Nguyên Tự, Ngọ thời mùng Ba tháng Giêng, Giáp Dần (25-01-1974)

4Lữ hành: 旅行 lữ có nghĩa là người ở trọ, hành có nghĩa là đi. Lữ hành có nghĩa là người đi xa, kẻ ở trọ. Tương tự, lữ khách 旅客 cũng sẽ có nghĩa là người đi làm khách nơi xứ xa, người xa xứ, kẻ ở trọ. Trong ngữ cảnh liên quan đến thân phận con người tại thế gian tôi hiểu hai khái niệm này đều chỉ đến nhân sinh là con người rời xa căn nguyên, ở trọ nơi cõi tạm. Nên lữ hành hay lữ khách đều được dịch sang tiếng Anh là the earth lodger.

5Đức An Hòa Thánh Nữ, CQ.PTGL, Tuất thời, Mười Bốn tháng Năm, Quý Sửu (14-06-1973)

6Đức Bác Nhã Thiền Sư, Minh Lý Thánh Hội, Tuất thời, mùng Bảy tháng Giêng, Quý Sửu (09-02-1973)

7Đức Lý Giáo Tông, Chí Thiện Đàn (Minh Đức Nho Giáo) Vĩnh Bình, Tý thời, Hai Mươi Bảy tháng Tám, Nhâm Tý (4-10-1972)

8Đức Lê Văn Duyệt Đại Tiên, CQPTGL, Tuất thời, Rằm tháng Ba, Giáp Dần (07-04-1974)

4877

2011-04-08T16:27:00.001+07:00

Đây không phải là số điện thoại khẩn cấp. Đây cũng không là con số có giá trị hữu dụng để dùng được như chính những con số đang là. Đây là lý của số! Tức là mượn số để bộc bạch về cái lý đầu năm Tân Mão.

Bốn là gì? Trong bảng danh sách phân công các phái đoàn đi chúc tết các thánh sở anh em trong tôn giáo Cao Đài, có một nhóm được đánh số 4. Mà 4 là số tượng cho sự cân đối của không gian. Rằng vì trời có 4 phương mà!

Tám là chi? Tám ấy là cơ vận động của vũ trụ...Đừng cho rằng đó là suy tưởng thái quá! Bát Quái nếu không là sự cơ nguyên vận động của vũ trụ thì còn có nghĩa gì khác chăng? Do đó, nói đến số tám phải nói đến sự vận động không ngừng...Tuy nhiên, số 8 ở đây còn có nghĩa là số lượng nhân sự của phái đoàn ngoại giao số 4. Vậy có 8 người trong nhóm số 4. Suy ra lý có nghĩa là có một sự vận động trong khoảng không gian thanh bình của những ngày đầu năm Tân Mão!

Bảy tượng trưng cho lý gì? Trước hết 7 là đơn vị số lượng dùng để cân đong đo đếm. Ở đây là 7 nơi mà phái đoàn số 4 gồm 8 người đã viếng thăm và chúc Tết đầu năm. Nghĩ cho kỹ thì chẳng nên thêm vào lý gì cho rối rắm thêm cái đoạn này.

Vậy bảy nữa có lý chăng? Đương nhiên phải có chứ. Cái số 7 đầu không có là nhường cho cái 7 sau đấy thôi. Bảy trong âm Hán Việt là thất. Cái lý chổ này của số 7 không phải là số lượng, hay số đếm chi hết. Nó có nghĩa là thất. Mà thất ở đây là thánh thất chứ không phải có nghĩa là nhà như thông thường ai cũng biết. Mà thánh thất là danh từ chung để gọi các thánh sở Cao Đài. Có lẽ một vài người sẽ hỏi vậy đến thánh tịnh thì có tính không? Chắc chắn là có? Nếu có thì gọi là chi? Một vài câu hỏi cắc cớ sẽ được nêu ra như thế! Không sao, có thế mới có suy nghĩ cho tường tận. “thánh thất” như là một danh từ chung là dùng để chỉ phần lớn thánh sở, ngôi thờ tự của người Cao Đài. Còn như hai khái niệm “thánh thất”, “thánh tịnh” là 2 danh từ chung chức năng dùng để phân biệt rõ chức năng của từng ngôi thờ tự, thánh sở đó vậy! Nếu đã nói đến danh từ chung chức năng thì phải nói đến “điện thờ Phật Mẫu” và “Tòa thánh” nữa thì chắc là đủ. Tản mạn về Tiếng Việt thực hành trong Cao Đài giáo như thế là tạm đủ.

Như vậy, con số 4877 bình thường đến tầm thường kia bây giờ có một cái lý vô cùng khác thường. Sự khác thường nằm trong ý nghĩa như sau: trong những ngày đầu năm thanh bình, thanh tao và êm đềm cả có 8 nhân tố vận động liên tục trong cái không gian đằm thắm ấy để kết nối tinh thần liên giao, sự thông suốt của tình thân đến 7 thánh thất (7) Cao Đài. Đó là ý nghĩa cao cả là lý của số 4877!

Đến đó cũng chưa hết lý. Vẫn còn một cái lý ẩn tàng mà chỉ có người trong cuộc mới hiểu nổi và nhận ra mà thôi. Nghe nói những năm trước đây, các chuyến của nhóm số 4 này chỉ có phần “âm”, ý là chỉ có giới nữ tham dự mà thôi. Riêng năm nay, đã xuất hiện một điểm “dương” tức là có nam giới tham gia. Tuy là “cô dương” nhưng đã đánh dấu một sự đổi mới, mạnh mẽ, tươi sáng, thông suốt... nói chung là vạn sự phát khởi, đắc cát! Đó là lý của dương chứ không phải tại có nam mà nói thế, mong mọi người hiểu thấu cho ý này! Vậy ra năm ngoái là Canh, năm nay là Tân. Cộng hai năm là Canh Tân, nên đạo sự có nhiều khác lạ, khác biệt và có thể khác xa với mọi năm khác trước đó.

Như vậy, con số 4877 đã được hình thành và mang mặc vào nó những ý nghĩa đó vào ngày 03/02/2011, tức ngày mùng Một tháng Giêng năm Tân Mão. Theo nét văn hóa Tết của người Cao Đài, dịp đầu năm cũng là lúc dành thời gian để lau mờ bụi trần gian bám trên sợi dây liên kết tình thân đồng đạo. Năm nay, có thảy 5 phái đoàn đi chúc Tết khoảng 36 thất Cao Đài trong ngày đầu năm. Riêng tôi, được vịnh hạnh tham gia phái đoàn số 4 để làm nên “kỳ tích 4877+”. Để tiện theo dõi từng bước chân của chúng tôi, bây giờ là những khoảng khắc quý giá của “đa âm, cô dương” được ghi lại một cách vừa đủ để gợi hình ảnh đáng giá của ngày mùng Một Tết năm Tân Mão.

Căn theo địa lý mà đo xa gần, vào lúc 9 giờ sáng, chúng tôi quyết định khởi hành và đi đến Thánh tịnh Tân Minh Quang trước hết. Đảnh lễ Thầy Mẹ xong, chúng tôi được thết đãi bữa điểm tâm mang đậm chất xuân! Xong phần “thực” là tiếp phần “đạo”. Chúng tôi đến chúc Tết đại diện Ban Cai Quản của Thánh tịnh. Riêng tôi rất mong sẽ nhìn thấy những giá trị chơn chánh sớm được phục hồi như ngày xưa.

Rời Thánh tịnh Tân Minh Quang, phái đoàn chúng tôi lên Bồng Lai! À, mà phải nói là Thánh tịnh Bồng Lai, thuộc Hội Thánh Tiên Thiên thì mới hiểu chính xác. Nếu không thì có lẽ, một vài suy nghĩ sẽ cho rằng chúng tôi “lên trển” thì chưa đúng lắm! Phải thưa trước rằng những năm gần đây, Thánh tịnh Bồng Lai đã thay đổi nhiều hơn trước. Không còn um tùm cây cối, ngôi tam đài rạng rỡ hơn, hoa đã nhiều hơn cỏ, chánh môn mới xây rất đẹp. Đến nơi, vẫn hương vị trà mứt và tình thân rất thắm thiết. Mà hình như nhờ “một cái máy phát thanh không có nút tắt” nên không khí của những phút giây thân ái trở nên gần gũi và vui vẻ.

Sau khi lên đến Bồng Lai, chúng tôi trở lại đường lộ để đến một thánh tịnh khác, Thánh tịnh Ngọc Chiếu, thuộc Hội Thánh Tiên Thiên. Vẫn là những câu chuyện hỏi han đầu năm, là trà mứt, là cười nói và chúc tụng. Cái đặc biệt của thời gian ở Ngọc Chiếu là chúng tôi được đãi ăn cơm tấm trong lúc mà bụng hãy còn no nóc bởi bánh tét và món bún gì gì đó ở Tân Minh Quang. Phải công nhận năng suất mấy ngày Tết có cải thiện rõ rệt một cách không ngờ. Được mời thì chỉ biết nhận để giữ cái lễ. Mà đã giữ lễ thì phải thật lòng. Nên dường như dĩa cơm tấm nào cũng “trọn vẹn”....tới hột tấm cuối cùng!

Phải công nhận rằng các thánh tịnh của Hội Thánh Tiên Thiên bao giờ cũng có những cái tên mỹ miều. Chúc Tết xong ở Ngọc Chiếu, chúng tôi lại lên xe thẳng tiến đến Thánh tịnh Như Ý Linh Thần Đài. Lại là một cái tên đẹp! Ngôi thánh tịnh đã vương nét thời gian một cách rõ rệt. Có một cái gì đó thật trầm lắng! Dẫu xuân trần vẫn còn nhiều tươi tắn, nhưng cái văng vắng của không gian cũng làm hơi chùng lại cái nét xuân xanh. Với tôi thì đây là lần đầu tiên được đến thánh tịnh. Vẻ đơn sơ cùng với những tình cảm mộc mạc làm nên tính chất đơn giản. Nơi đây là nơi tịnh tứ thời thì chắc là tốt lắm đây!

Chào quý huynh tỷ Ban Cai Quản Thánh tịnh Như Ý Linh Thần Đài xong, chúng tôi đến Thiên Đạo Học Đường Liên Hoa Cửu Cung. Nơi đây hương xuân rất nhiều. Từ cảnh vật, vườn hoa bên ngoài đến các phái đoàn đời có, đạo có viếng thăm chúc Tết khá đông. Chờ một lúc, quý Ban Cai Quản mới tiễn xong một phái đoàn khác đến trước đó để tiếp tục đón chúng tôi. Cũng nhờ chúng tôi đảnh lễ tại Chánh Điện và bên điện thờ đức Mẹ nên thời gian chờ của chúng tôi không quá dài. Vài câu hỏi thăm thân mật, thêm vị trà, bánh, và chúc Tết đầu năm, chúng tôi lại được giữ chân bằng món bánh tét ngon thiệt ngon. Ngon đến nỗi dù trước đó vài phút, tôi có ý chẳng muốn ăn, thì chỉ sau khi nếm khoanh bánh đầu tiên tôi đã phải “hạ nhiệt tâm” xuống để làm luôn 5, 6 khoanh nữa!!!

Hành trình tiếp tục dẫn chúng tôi đến Điện Thờ Phật Mẫu Linh Xuân, của Thánh thất Long Vân. Lúc chúng tôi đến nơi là đúng giờ Ngọ, nên mọi người đang tiến hành lễ cúng Ngọ. Không có dịp vào lễ đức Mẹ, nên chúng tôi chúc Tết đạo tỷ đại diện thánh sở và tiếp tục lên đường.

Chúng tôi lại lên xe đến thăm Thánh thất Long Vân, thuộc Hội Thánh Tây Ninh. Nơi đây, chúng tôi được hiền huynh Thiện Cảnh tiếp đón rất nồng hậu. Tuy không trà, không mứt, vẫn nhiều cái vui. Vì lẽ, hiền huynh đã kể rất nhiều câu chuyện hành đạo mà bản thân huynh và bổn đạo tại thánh thất đã thực hiện. Chuyện tiếp chuyện cứ tuôn ra từng nhịp cũng làm chúng tôi phần nào cảm nhận được tinh thần vì Thầy, vì Đạo của chư đạo hữu nơi đây. Nhiệm vụ của phái đoàn số 4 đã đóng lại khi chúng tôi thăm viếng và chúc Tết quý Ban Cai Quản tại Thánh thất Long Vân.

Chuyến đi đã kết thúc vào lúc 2 giờ 30 phút tại Bửu Điện Cơ Quan Phổ Thông Giáo Lý Đại Đạo trong sự trọn vẹn và ý nghĩa nhất của nó. Tất cả thành viên trong đoàn đều xuất phát cùng nhau và trở về nơi xuất phát với nhau. Không ai trong chúng tôi tự ý tách đoàn vì việc riêng. Không ai xem chuyến đi là cuộc du hí với mục đích tìm vui trong cảnh xuân. Dường như mọi người cùng sắp xếp cho một niềm vui duy nhất cho tâm đạo, cho tâm xuân và cho tình thân đồng đạo.

Một ngày đầu năm có ý nghĩa. Mong rằng ý nghĩa cao đẹp sẽ theo và luôn ở cùng với quý đạo huynh, đạo tỷ trong cả năm Tân Mão.

Viết cho ngày đầu năm Tân Mão
Độc Dương Nhân

(Bài viết đăng trên blog phải gỡ hình minh họa)

ĐI ĐẾN TĨNH LẶNG

2011-02-18T09:52:00.000+07:00

Đêm khuya

Lâu lắm rồi,mới lại có dịp “vi vu” trên đường vào lúc trời đã vào đêm khuya tịch mịch nơi thôn quê thoáng đãng không gian. Đèn đường không có, con đường được soi tỏ cho những chiếc xe gắn máy chạy trên nó nhờ vào những chiếc đèn xe hoàn toàn khiêm tốn trong đêm đen mịch mịch. Thoảng có đoạn đường sáng rực cả góc trời nhờ vào các vườn Thanh Long được treo đèn. Có nghe nói, trái Thanh Long Bình Thuận ngon và mượt mà hơn mọi Thanh Long của xứ khác mà chưa một lần được tận thị, tận vị nhìn cảm thấy sự khác biệt đó.

Đêm khuya thật thanh vắng, yên lặng. Âm vô thanh át được cả tiếng xe gắn máy trên đường!

Chuông Trống

Giữa đêm mù tịch mịch như thể vô thanh nơi thôn quê, tiếng trống Lôi Âm, chuông Bạch Ngọc vang lên như muốn đánh thức sự mê mê tỉnh tỉnh của tâm tư, tình thức bộn bề trong cõi ta bà. Giờ Tý linh thiêng dường như đang gọi dậy mọi huyền linh của tâm thức. Mọi xì xào của tư tưởng, ồn ào của thế sự dường như cũng muốn chậm lại nhường cho không gian tiếng trống chuông hữu âm hữu lý.

Từng đợt trống chuông trỗi bừng lên trong cảnh đêm không đèn, đánh dấu thời khắc của huyền vi nơi cõi tạm. Âm hữu thanh át được những tâm tình vội vã kiếp nhân sinh!

Vi Diệu

Nhịp thời gian lần trôi nhè nhẹ,
Tiếng thăng trầm khe khẽ buông rơi,
Vào tâm thức ý và lời,
Những khuyên, những bảo làm vơi tâm trần.

Cuộc thế sự lòng người ngơ ngẩn,
Phút thiêng liêng lý ẩn truyền trao,
Có ai tin tưởng đạo mầu
Lắng tâm lãnh hội sắc màu diệu vi.

Những nghi hoặc tạm dừng chân bước,
Để thành tâm tiếp rước Thiên Ân,
Đêm khuya cũng ngắn lại dần,
Trần tâm đã được lại gần Thiên Ân.

Cầu nhân sinh giả chân phân biệt,
Đạt lý cao mãi miết đường chơn,
Giữ tâm học đạo là hơn,
Lợi danh cửa Phật làm cơn khảo trần.

Thanh Long
Mùng Một tháng Giêng, Tân Mão

BÓI PHẬN ĐẦU NĂM

2011-02-14T11:04:00.001+07:00

Thường thì người ta đi xem bói, bốc quẻ hay xin xăm đầu năm để biết vận số trong năm và cầu xin được Thiêng liêng gia hộ, độ trì. Và cũng đã từ lâu, một bộ phận lớn người Cao Đài lại có một cách thức cũng tương tự để thấy được bản thân, bản tâm trên đường tu hành học đạo. Cái cách tương tự đó được gọi là hái lộc đầu năm, mà tạm đặt cho cái tên “bói phận đầu năm” để muốn nói về tư tưởng giao cảm của con người và Thượng giới thông qua những lời Thánh thi trong những ngày đầu năm.

Nét văn hóa đặc trưng này đã bắt nguồn từ CQ.PTGLĐĐ, theo như cái hiểu biết của riêng tôi. Riêng năm nay nhờ có đi đến nhiều nơi, tôi nhận thấy cũng có hình thức tương tự. Thế nên, đi đến đâu tôi cũng ráng xin sự hướng dẫn của Thiêng liêng. Cũng nên nói rõ sự khác nhau giữa bói phận và bói toán thông thường. Với cái được gọi là “bói phận”, thì lời dạy của các đấng Thiêng liêng là sự nhắc nhở, khuyên nhủ, dạy bảo. Mỗi lời dạy được “cất” trong một cái bao lì xì và treo lên cây mai hoặc để trong một cái chậu nhỏ. Mỗi người sẽ cầu nguyện và bốc một bao lì xì. Khi lấy ra đọc, thường thì mọi người đều cảm nhận mỗi lời dạy đều phản ánh tâm tư, thật tế cuộc sống tu hành học đạo của bản thân. Căn cứ vào sự hiểu biết về lời dạy bốc được một cách ngẫu nhiên đó mỗi người sẽ chiêm nghiệm, đối chiếu với tâm tư của mình. Cũng từ đó mà thấy được bản thân mình trong năm hành đạo mới!

Năm nay, đi chúc tết 7 thánh thất, thánh tịnh thì đã có 5 thánh sở có văn hóa hái lộc “bói phận” này. Cũng có nơi rất tỉ mỉ thêm phần xuất xứ của Thánh thi, có nơi chỉ đơn giản ghi lại lời dạy của các đấng mà thôi. Có nơi cẩn thận in trên tờ giấy cứng, có chổ in trên giấy thường.

Bây giờ là tự “giải số” của tự thân!

Lời dạy đầu tiên là của đức Vạn Hạnh Thiền Sư. Xem ra năm nay tôi chắc có duyên với đạo pháp nên mới “gặp” đức Vạn Hạnh Thiền Sư trước hết! Nhưng có lẽ sẽ có nhiều trắc trở nên lời dạy lại là bức tranh hai mặt của thành công và trở ngại.

Tướng giỏi điều hành vạn toán binh,
Muôn dân trăm họ hướng theo mình;
Người tu lấp lửng không ngăn nổi,
Lục dục, lục căn với thất tình.1

Trước hết, hai câu đầu cho thấy một hình ảnh của cái thành công bên ngoài qua cái uy danh. Đó chính là sự ảnh hưởng tha nhân, sức thu hút nhân sinh của “tướng giỏi”, người có tài trong cuộc sống. Dường như đó chỉ là một sự tương phản với “Người tu lấp lửng”, có lẽ mới đúng là trọng điểm của lời thơ. Với người tu hành học đạo thì lục dục, lục căn, thất tình mới là đối tượng cần thu nhiếp, cai quản, điều hành, chứ không phải là tha nhân, ngoại thể. Có thể cảm được ý của bài Thánh thi là muốn nói rằng người muốn tu thì không nên “lấp lửng” để rồi quên mất đi nội tâm xáo trộn bởi tình thức, vọng niệm. Muốn thành công thì phải điều quản được 19 tên lính này, mà thực ra có thể chỉ là 13 tên. Như thế cũng cho thấy một năm qua 19 tên lính này đã nổi loạn trong thân mà chưa được “thuần hóa” đúng mức. Nên lời dạy là sự nhắc nhở về tác phong và đạo hạnh! Chắc là đúng như vậy!!!

Sau khi được nhắc nhở về tác phong đạo hạnh, đặc biệt là phần điều quản tình cảm, là lời nhắc nhở về tác phong đạo hạnh, phần Tài và Đức.

Đừng lòng kiêu hãnh cậy mình tài,
Nên nhớ chữ tài cận chữ tai;
Tài ít đức nhiều còn hữu dụng,
Tài suông thiếu đức họa nay mai.2

Chưa thấy năm qua mình phát triển cái Tài ra sao mà được nhắc nhở thế này. Có thể năm sau mình sẽ phát triển cái tài này nên Ơn Trên dặn trước chăng? Nếu nói năm qua rằng tôi có tài, chỉ chắc có mọt cái tài mà nghe thôi cũng sợ, tài đi. Suốt năm Canh Dần, tôi đã đi liên tục, đi sáng, đi tối, đi nữa ngày, một ngày cả đến đi hai, ba ngày; đi nguyên tuần, và gần như tháng nào cũng có đi. Có lúc đi khuya, nhiều khi đi từ sáng sớm. Có lúc đi xe đò, một vài lần đi xe hơi, và rất nhiều khi đi xe gắn máy. Đi một mình có, hai mình có mà ba bốn mình cũng có! Đi như thế thì tự thấy mình tài, nhưng chưa hiểu lắm liệu mình có sinh lòng “kiêu hãnh” vì đi hay không?

Lời dạy quá rõ ràng để suy nghĩ thêm. Đây cũng là quan niệm của thế nhân theo đường lối trọng đức. Nếu không quá “kiêu hãnh” thì tự cảm thấy rằng mình được xác nhận là có “tài”, nhưng phải biết học tánh khiêm nhường, thái độ khiêm cung, để tâm luôn khiêm hạ thì mới được “vô cựu” vậy! Chợt nhớ có một câu danh ngôn đọc được với đại ý là người có tài thì thật tốt, nhưng khi tính ngạo mạn giảm xuống thì cái tài mới có thể ngẩng lên. Hợp lý vô cùng!

Lá “xăm” thứ ba, nghe ra rất là ….tu. Thú vị là lời dạy này giống như là sự “khuyến tặng thêm”. Chuyện là như vầy, lẽ ra mỗi bao lộc chỉ chứa một lời dạy của một đấng mà thôi. Nhưng riêng lá “xăm” của tôi lại được “tự nhiên” nhân đôi lời dạy của hai vị tối cao của toàn đạo được in cả trên 2 mặt của tờ “xăm”. Nên nhận được lá “xăm” cực tuyệt may mắn này, lòng vui hết lớn.

Sau lần được “nhắc nhở” về đạo hạnh của đức Chí Tôn, tiếp theo lần này đức Giáo Tông Vô Vi “phán” như sau:

Là môn đệ Cao Đài Thượng Đế,
Phải dặn lòng phước huệ song tu;
Ấy là công quả công phu,
Thương người mến vật vận trù nội tâm. 3

Đại ý của bài Thánh thi là xác nhận mình là đệ tử của đức Chí Tôn thì phải tâm vật bình hành thể hiện qua con đường tu phước và tu huệ bằng phương pháp công quả và công phu; cụ thể trong đời sống thường nhật là làm cho tâm được bác ái, từ bi, thân thì gần gũi tha nhân, hữu thể; từ đó rèn luyện cái tâm cho hợp với Thiên lý. Đây quả một công án không riêng cho cá nhân tôi. Song tu phước huệ là châm ngôn dành cho phần lớn tín hữu Cao Đài. Nhưng hiểu được, vận dụng được vào cuộc sống cho đúng với Thánh ý thì quả là một thách thức to lớn. Phải suy nghĩ, suy nghiệm để suy tư có thể hiểu thấu lời dạy này mới có thể thực hành trúng được. Suy nghĩ, suy nghĩ...và suy nghĩ....

Sau khi dạy và nhắc tôi về đạo hạnh, hình như vẫn chưa an tâm với tôi, đức Chí Tôn lại chờ tôi ở Điện Thờ Phật Mẫu Linh Xuân để nhắc thêm:

Đừng sợ khó, khó nên công,
Công khó may gìn chữ sắc không;
Không sắc sắc không vui đảnh hạc,
Hạc về chốn cũ dựa rừng tòng.4

Trước hết khi đọc, thấy các câu hai, ba, bốn đều là bảy chữ. Riêng câu đầu chỉ sáu chữ mà thôi. E có đánh máy thiếu nên cố tìm trong Thánh Ngôn Hiệp Tuyển quyển 1 và 2. Khi tìm ra rồi thì thấy không phải do đánh máy thiếu. Nguyên văn trong Thánh Ngôn Hiệp Tuyển quyển 2, phần Thi Văn Dạy Đạo y chang như vậy. Kể ra cũng lạ!

Bài Thánh thi này quả có diệu ý cao xa mà trí phàm nghĩ chưa thông để giải. Chỉ tàm tạm, ngờ ngợ cho rằng hình như là đức Chí Tôn muốn nhắc đến sự tu hành học đạo phải luôn phấn đấu tiến lên bất kể có khó khăn gì. Trong bất cứ khó khăn nào cũng phải giữ cái tâm như như, thanh tịnh, sắc tức thị không, không tức thị sắc làm niềm vui bất tận. Đó chính là phương thức trở về quê cũ thiêng liêng. Thâm sâu, khó hiểu, vĩ đại, khó tầm....Chỉ hiểu được mỗi câu sáu chữ! Lại phải suy nghĩ, suy nghĩ và suy nghĩ....

Tiếp theo là hai lời dạy khác, cũng không ngoài ý nghĩa như bên trên, nhưng được diễn giải theo một cách cụ thể hơn.

Khuyên con ráng định rán phăng,
Con phăng trúng nhiệp bổn căn gặp Thầy,
Các con rán nhớ lời này,
Đạo Thầy gom lại con bầy lòng nhơn.5

Thiết thạch trong lòng kỳ ngươn tận,
Các con đồng tinh tấn bước đi,
Thiền môn trẻ gắng mật trì,
Tu hành gìn giữ cho y giáo điều.6

Như vậy thông qua ba lời dạy và nhắc nhở ở trên, bản thân tạm nhận ra “bài toán” của bản thân trong năm qua và năm tới: vấn đề tâm hạnh và phương châm tu học. Về tâm hạnh, năm sau phải là một cuộc đại chiến nhằm thu phục “thập tam ma” hay “thập cửu ma” và phải học về đức tính khiêm cung từ tốn! Về phương châm tu học, phải suy nghĩ về con đường chơn pháp, song tu phước huệ, để hiểu rõ lý sắc không! Còn việc về “rừng tòng” để “dựa” thì để tính sau!

Giải phận đầu năm thế là đủ. Nếu quý cao minh có cao kiến gì hơn, xin được chỉ giáo!

Bói sinh

*******************************
1. Đức Vạn Hạnh Thiền Sư, Minh Lý Thánh Hội, Mùng Tám tháng Chín, Kỷ Dậu, 18-10-1969
2. Đức Chí Tôn, Thánh Ngôn Hiệp Tuyển
3. Đức Giáo Tông Vô Vi Đại Đạo, Thánh Ngôn Hiệp Tuyển
4. Đức Chí Tôn, Thánh Ngôn Hiệp Tuyển quyển II, phần Thi Văn Dạy Đạo, bản in lần thứ ba, năm Canh Tuất 1970
5. Câu này không nhớ là “xin lộc” ở thánh sở nào mà có. Cũng không thấy ghi lời dạy của đấng Thiêng liêng nào. Nên cũng không biết xuất xứ. Chỉ có thể đoán là của đức Chí Tôn vì có xưng bằng “Thầy”.
6. Đức Diêu Trì Kim Mẫu.
Ý kiến riêng: Bài thi này nhận được ở Thánh Tịnh Tân Minh Quang vốn là một trong những nơi được xây dựng và tu hành theo Thánh ý. Nhưng mặt sau lại ghi là Đạo Viện Tân Minh Quang. Trước đây thì lại thấy ghi là Đạo viện Tân Minh. Mà cách gọi đạo viện cũng là một hiện tượng lạ so với lịch sử Cao Đài giáo kể từ thời khai đạo đến nay và lạ với cả Pháp Chánh và Tân Luật. Kể ra cũng lạ là ngay trong Thánh tịnh, vốn là trường tịnh lại có thêm đạo viện. Như vậy về quyền pháp cũng là hiện tượng kỳ đến lạ.

HÀNH ĐẠO LÀ BÌNH AN

2011-01-14T15:32:00.003+07:00

Trong những ngày liên giao hành đạo tháng 01/2011, nhằm vào tháng Chạp năm Canh Dần, những chuyến liên giao hành đạo không còn “náo nhiệt” như những tháng trước đây. Có tổng cộng bốn dịp “xuất hành”, mà cả thảy đều trong bình an và êm thắm. Không mưa, ít bụi; nắng không gắt, gió không mạnh; khí trời có phần lạnh và phố xá có vẻ tươi tắn hơn khi hoa lá bắt đầu sự sống mới của mình. Nhịp điệu của công tác liên giao hành đạo cũng nhẹ nhàng trở lại như thể đang vào cái lúc thu liễm nội lực chuẩn bị cho sang năm. Có thể thế chăng?

Sự bình an của những chuyến liên giao hành đạo trong tháng cuối năm không chỉ nằm trên những con đường quen thuộc, không chỉ nằm trong khí trời êm ả và còn nằm ở bên trong của mỗi sinh hoạt.

Bốn chuyến đi làm thành hai nhịp. Mỗi nhịp như thế lại bao gồm một đi xa, một đi gần. Nhịp một, bao gồm thánh tịnh Đại Thanh vào ngày 05/01/2011 và Vĩnh Nguyên Tự vào ngày 06/01/2011. Nhịp hai, bao gồm thánh tịnh Thanh Liên Đàn vào ngày 11/01/2011 và thánh tịnh Ngọc Minh Đài vào ngày 12/01/2011. Nói gần thì thiệt chẳng phải quá gần, mà nói xa thì cũng thiệt quá xa. Cái khoảng cách không xa chẳng gần này cũng khiến cho chuyến đi của chúng tôi có tính an nhàn rõ ràng nếu so với những lần đi trước đó. Mọi thứ của hành trình thật gọn gàng...Rất thanh thản!

Còn nhớ cách đây nhiều năm, nhiều năm lắm rồi, thánh tịnh Đại Thanh còn rất hoang sơ và vắng vẻ. Khuôn viên nhiều cây cỏ như thay thế tín hữu mỗi ngày tứ thời kinh kệ để giữ cho nét thiền môn. Ngày trở lại sau nhiều năm dài, nay thánh tịnh đã thật sự đổi thịt thay da. Ngôi tam đài được xây dựng từ năm 2000, đến nay cũng đã mười năm. Bây giờ, sự khang trang, rạng rỡ của ngôi thánh tịnh trong khu dân cư đã hiện rõ hơn bao giờ hết. Tuy vậy, thánh tịnh vẫn giữ được nét đơn giản về hình thức. không quá cầu kỳ và sặc sở, rất hợp với tinh thần thánh tịnh. Cầu nguyện cho tinh thần này mãi tồn tại như thế vậy! Như vậy, tính đến ngày 05/01/2011, thánh tịnh Đại Thanh đã được thành lập 77 năm, và 10 năm kể từ năm tái thiết ngôi tam đài.

Vĩnh Nguyên Tự vẫn giữ nguyên cái nét xa xưa của một ngôi chùa ba mái. Có lẽ, trong suy nghĩ của con người, nơi đây vẫn mãi là một trong những địa điểm đầu tiên của sự khai sinh ra một thực tướng của nền tân tôn giáo Cao Đài, nên cái vóc dáng của nó không thay đổi qua tháng năm. Buổi lễ có phần thiên về đạo pháp khi cả vị Chánh Hội Trưởng và bài thuyết minh giáo lý đều đề cập đến đạo pháp, công phu. Có lẽ, do buổi lễ kỷ niệm ngày đăng tiên của đức Như Ý Đạo Thoàn Chơn Nhơn nên chất đạo pháp bao trùm không gian ngôi chùa và tâm thức nhân sanh chăng?

Thánh tịnh Thanh Liên Đàn là một ngôi thánh tịnh sẽ có nhiều đổi mới. Trong sự phát triển của đô thị, đất đai được quy hoạch và xây dựng lại. Ngôi thánh tịnh sẽ phải di dời ra một nơi mới. Nghe nói đâu cũng gần địa điểm hiện tại. Nhưng có lẽ trong tương lai, cái nét bình dị, an nhiên của ngôi thánh tịnh sẽ không còn như ngày hôm nay nữa. Nét cũ kỷ của ngôi thánh tịnh không làm suy giảm tinh thần tu học của tín hữu Cao Đài. Rất ấn tượng với chúng tôi. Trong ngày lễ kỷ niệm lần này, chương trình hành buổi lễ có phần đọc Thánh giáo của đức Diêu Trì Kim Mẫu thay cho phần thuyết minh giáo lý hay học tập giáo lý như một số nơi khác. Giọng đọc và ngâm thơ của đạo huynh xxxx thật ấm và truyền cảm. Điều đó khiến chúng tôi cảm nhận được cái văn của đạo, nghĩa là cái văn chương và vẻ đẹp của việc ngâm nga thi văn dạy đạo để cảm thụ toàn bộ tình cảm, tinh thần và đức tin trong khi tiếp xúc với kinh điển Cao Đài. Và còn hơn thế nữa, mỗi đạo huynh của Ban Cai Quản là cả một kho thơ. Ai cũng tặng thơ cho quý thính giả. Khiến cho quý quan khách phát biểu cảm tưởng cũng có hứng thú thi ca! Thơ tuôn ra như suối, thơ tràn ra như sông, thơ nhập vào cuộc sống, thơ hòa trong sự tu. Thanh tao và bình lặng vô cùng!

Sáu tháng trước đây, vào ngày lễ kỷ niệm lần thứ 76 của thánh tịnh Ngọc Minh Đài, một trận hỏa hoạn đã lấy đi hoạt động của phòng khám phước thiện Đông y và phòng trù của thánh tịnh. Sáu tháng sau đó, thánh tịnh khai trương phòng khám bệnh phước thiện và phòng trù mới. Không chỉ thế, thiên phong đường cũng được cơi nới cho cao ráo và sáng sủa hơn. Cái mới cộng với ý nghĩa hoạt động của phòng khám phước thiện là công trình của tập thể bà con xung quanh thánh tịnh, của đạo hữu trong và ngoài nước không phân biệt hệ phái và tôn giáo. Công trình này được xây dựng bởi tấm lòng hảo tâm, sự tương thân liên ái, tinh thần phụng sự đạo nghĩa của nhân sinh. Cho nên, công trình này là sự thể hiện của Tình Thương, tình người và lẽ hòa ái trong nhân sinh thế sự. Buổi lễ khánh thành có sự góp mặt của các Anh Lớn Hội Thánh Cao Đài Tiên Thiên, đại diện các tôn giáo bạn: Phật giáo Hòa Hảo, Phật giáo, đình thờ đức Quan Thánh,....

Như vậy, kết thúc một niên trình liên giao hành đạo, có thể nói là tâm đã đạt đến thanh tịnh trong vận động! Các đạo sự liên giao cuối năm đã đem lại sự bình yên và hiểu biết. Một sự an bình trong đạo lý!

“NHƯ MUỐI BỎ BỂ”

2010-12-28T12:55:00.001+07:00

“Muối bỏ bể” là một câu thành ngữ của dân tộc Việt. Dù là một thành ngữ xa xưa nhưng cho đến hiện nay, khi mà văn chương và đối thoại vẫn còn dùng đến mà không cần phải tra bất cứ loại từ điển thành ngữ nào cũng có thể hiểu được nó. Tuy vậy, vẫn thấy một sự cần thiết để viết lại những suy nghĩ, những hiểu biết về câu thành ngữ này trong mối liên hệ với công việc hiện tại, nghiên cứu giáo lý Cao Đài. Mục đích sau cùng là giúp cho bản thân có một cái nhìn rõ ràng hơn về trọng trách của công tác nghiên cứu, đồng thời làm cụ thể hơn về con đường nghiên cứu giáo lý này.

Từ ngày Cao Đài giáo chính thức được thành lập trên đất Việt Nam cho đến nay, trải hơn 80 năm ròng rã, đã có nhiều bậc tiền nhân minh triết đã có công biên soạn, viết ra những quyển sách liên quan đến giáo lý Cao Đài, giáo lý Đại Đạo. Những quyển sách đó cũng đã được phổ biến trong đạo hữu và nhân sanh cả nước hầu làm sáng tỏ đạo lý kỳ ba cho nhân sanh được hiểu. Ngày nay, nhìn lại công nghiệp đó từ con mắt của hậu bối thật đáng ngưỡng mộ và trân trọng. Song đối với sứ mạng của Đại Đạo dường như hãy còn chưa đủ. Bởi thế đức Lý Giáo Tông Vô Vi Đại Đạo đã dạy như sau: "Này chư hiền, trước hết Bần Đạo nói về giáo lý. Đó là điểm quan trọng bậc nhất cho tiền đồ Đại Đạo. Mặc dầu mấy mươi năm qua, Cơ Quan cũng như các chi phái khác đã cố gắng phát huy biểu dương sâu rộng. Nhưng khách quan mà xét, thật là như muối bỏ bể, chưa thấm vào đâu, vì trong hàng hướng đạo có mấy ai thấu triệt và quan niệm đúng đắn. Đó là chưa kể đến những quan điểm mâu thuẫn nhau. Còn nhân sanh thì giàu nhiệt tình tin tưởng, nhưng thiếu một sự nhận thức cơ bản đúng đắn, nên gây ra hoang mang mơ hồ."

Như vậy, qua lời dạy trên, tôi tự hiểu rằng, nghiên cứu và truyền bá giáo lý là một công việc có tầm mức “quan trọng bậc nhất” so với các hoạt động tu học và hành đạo khác. Không phải đi sâu và phân tích tính quan trọng này, vì dù sao đi nữa điều mà chúng ta cần xác định lúc này là phương hướng của công tác nghiên cứu, hoạt động cơ bản nhất.

Tính từ thời điểm Cao Đài giáo ra đời đến hơn 55 năm sau đó, đức Lý đã công nhận công tác nghiên cứu giáo lý của Cơ Quan và các chi phái Cao Đài anh em đã có nhiều “cố gắng phát huy” và “biểu dương sâu rộng”. Trong nhận xét này của đức Lý, chúng ta hiểu giáo lý được đề cập ở đây là phần kinh văn ngoài Thánh ngôn, Thánh giáo là lời dạy của Ơn Trên. Giáo lý, hay nghiên cứu giáo lý ở đây chính là công trình kết tập, biên soạn và khảo cứu của các vị tiền bối trong Cao Đài giáo. Tạm phân loại các công trình của tiền nhân các loại như sau¹:

A. Nhóm các bài thuyết đạo

Các bài thuyết đạo của đức Hộ Pháp
Các bài thuyết đạo của đức Thượng Sanh Cao Hoài Sang
Các rất rất nhiều bài thuyết minh giáo lý, thuyết đạo của các thánh sở Cao Đài.

B. Nhóm các sách khảo cứu giáo lý - sử đạo

Chơn Lý, Nguyễn Trung Hậu, năm xuất bản 1928
Đại Đạo Căn Nguyên, Nguyễn Trung Hậu (tự Thuần Đức), năm xuất bản 1930
Đạo Mạch Tri Nguyên, Huệ Chương, năm xuất bản 1930
Đạo Thống Chơn Truyền, Đầu Sư Ngọc Lịch Nguyệt, năm xuất bản 1934
Lịch Sử và Triết Lý của Đạo Cao Đài, Gabriel Gobron, năm xuất bản 1949
Thiên Đạo, Nguyễn Trung Hậu, Phan Trường Mạnh, năm xuất bản 1954
Giảng Đạo Chơn Ngôn, Thái Đến Thanh, năm xuất bản 1957
Trên Đường Tấn Hóa, Tiếp Pháp Trương Văn Tràng, năm xuất bản 1963
Hội Lý Xiển Chơn Luận, Nguyễn Văn Kinh, năm xuất bản [không rõ]
Đại Đạo Giáo Lý và Triết Lý, Hiền tài Trần Văn Rạng, năm xuất bản 1974
...và rất nhiều quyển sách khác nữa.

C. Nhóm các bài giảng giáo lý hạnh đường: [không thể thống kê]

Tạm đưa ra những ý kiến sau để hình dung rõ bức tranh của việc nghiên cứu, triển khai giáo lý thời trước:

Nội dung của các sách vở kinh văn thời trước (1985) cũng tập trung vào các chủ điểm:

Sử đạo:
Lý luận đạo học: luận về Đạo, chơn lý,...
Khuyến tu

Phương pháp chủ yếu được dùng trong các sách vở kinh văn thời trước (1985)

Dựa vào giáo lý Tam giáo để giải thích các điểm giáo lý Cao Đài
Phân tích về các trọng điểm giáo lý.

Tạm xét qua công nghiệp to lớn của tiền nhân cũng đủ thấy chất “muối” mặn nồng đã có, nhất định là có. Nhưng trong hình thể to lớn đó vẫn thiếu yếu tố nào đó khiến cho nó “chẳng thấm vào đâu”, nghĩa là vẫn không đủ, có thể là so với nhu cầu học hiểu đạo lý của nhân sanh hoặc kỳ vọng của Thiêng liêng đã đặt để. Yếu tố đó là gì?

Có thể cho rằng yếu tố đó chính là chiều sâu và chiều rộng của nền giáo lý Đại Đạo. Đức Lý dạy “có mấy ai thấu triệt và quan niệm đúng đắn”. Trong đó, “thấu triệt” chính là cái hiểu đi sâu vào bên trong đạo lý, nhận thức được cái tinh túy tinh ròng của giáo lý Tam Giáo, vạn giáo; và “quan niệm đúng đắn” chính là tầm nhìn trên phương diện bao quát của chơn lý. Chính vì yếu tố này chưa được vận dụng trong quá trình xiển dương giáo lý nên giá trị của việc làm tuy là đã đúng chất thế nên lại chưa được sâu đúng mức, rộng đúng tầm. Thiết nghĩ, nếu đây là sự thật thì sự thật này nằm ở hoàn cảnh lịch sử còn ở trong giai đoạn sơ khai của tri thức con người về nền tân giáo lý thời đại mới, chứ không hoàn toàn bởi lỗi lầm chi của con người cả. Vả lại, sự thiếu vắng yếu tố sâu - rộng này không diễn ra trong cuộc khảo cứu, biên soạn sách vở kinh văn của chư vị tiền bối, mà có lẽ cũng đã diễn ra trên phương diện hành chánh đạo. Khi việc phân chia phi phái đã trở thành nỗi lo lắng về tiền đồ Đại Đạo của chư vị hướng đạo việc cố gắng bảo thủ chơn pháp bằng mọi phương pháp đã khiến cho sự đố kỵ, đối kháng giữa các chi phái càng trở nên trầm trọng. Ảnh hưởng của việc đó là sách vở, kinh văn cũng đã bị kìm giữ để rồi sự truyền bá tư tưởng bị rơi vào trong hoàn cảnh không thể đi sâu và rộng trong mọi giới nhân sinh.

Ngày nay, tri thức của con người cũng phát triển đáng kể. Khoa học nhân văn trên thế giới cũng đã phát triển rất nhiều (nếu so với tri thức của cộng đồng Cao Đài). Tư duy của con người cũng có những thay đổi theo hướng cụ thể và có cấu trúc hơn. Nói cách khác, con người trong thời đại mới sẽ sâu sắc hơn bằng cái nhìn rất khác về chân lý, và như vậy cũng rất khác đối với giáo lý. Trong khi đó, các sách vở và kinh văn của chư tiền bối đa phần dựa trên nền tảng của đức tin tự có trong thân và niềm tin của một bộ phận quần chúng. Do vậy, luận lý trong các tác phẩm thời trước có phần giản lược. Ngày nay, trong chiều hướng mới, giáo lý cần được nâng lên một cấp nữa để phù hợp với tư duy của phần đông nhân sanh. Cấp độ mới đó được đức Lý dạy như sau: “Các em cần phải nâng cao tầm mức giáo lý cho có triết học, khoa học, văn học để tăng thêm tính chất hấp dẫn và phổ biến.” và “Chư thiên ân đệ muội hãy làm thế nào cho giáo lý Đạo có một căn bản lý luận vững chắc, khoa học; và khai triển sâu rộng mọi mặt; giải đáp các vấn đề then chốt của triết lý siêu hình hiện đại khoa học v.v...”. Sự nâng cấp này không phải là nâng cấp về nội dung giáo lý, mà chính xác là cải tiến về phương thức truyền tải giáo lý đến mọi ngõ ngách của nhân sinh.

Một điểm khác từ cái nhìn về chiều kích sâu - rộng của quá khứ, ta cũng có thể nhận định rằng việc truyền bá giáo lý ngày trước vì tập trung khá nhiều vào các luận lý cao siêu thuộc cõi vô hình khiến cho những vấn đề thiết thực căn bản cho nhận thức của đa số nhân sanh đã không được triển khai đúng mực. Việc này, ít nhiều cũng tạo nên hoàn cảnh thừa chất cao thâm, thiếu chất vừa tầm nhận thức của con người đương thời. Các yếu tố căn bản như nghi lễ, ý nghĩa của Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, Pháp Chánh Truyền, nền tổ chức Đại Đạo,....chưa được phân tích, lý luận triệt để cho tương ứng với mọi tầng lớp nhân sinh không bị giới hạn bởi tính địa phương, chi phái.

Ngày nay, cũng có nhiều phong trào nghiên cứu và truyền bá giáo lý. Cũng có phong trào vận dụng lời dạy của đức Giáo Tông Vô Vi một cách mạnh mẽ. Sự mạnh mẽ đó thể hiện ở phong cách vượt qua và vượt lên trên cái thường tình để khoác vào một chiếc áo phân tích có tính cấu trúc rất chi li. Tuy nhiên, bản thân chưa cảm nhận được hai yếu tố “thấu triệt” và “quan niệm đúng đắn” được thể hiện cụ thể vì lẽ tính chất “muối bỏ biển” vẫn còn y nguyên trạng thái. Có điều không hiểu vì sao nó được đặt tên “Đại Đạo” một cách sớm đến như vậy!

Như vậy với những suy nghĩ nêu trên, có thể tạm rút ra những bài học từ thành ngữ “muối bỏ bể” của đức Lý Giáo Tông thành như sau:

Việc biên soạn, nghiên cứu giáo lý từ trước đủ về tư chất, nhưng chưa đủ số lượng. Các quyển sách viết ra chứng tỏ được sở học của chư tiền bối. Tuy vậy, so với đạo lý bao la, nhu cầu to lớn của nhân sinh thì vẫn chưa thỏa mãn được. Do vậy, không gì khác hơn, thế hệ tiếp nối phải có được cái tư chất, tâm thức phải thấm nhập được đạo lý tinh vi, huyền nhiệm, tri thức phải sâu rộng để tiếp tục cái chất của tiền nhân. Không ngừng ở đó, chúng ta cần phải tăng cường công suất trong việc nghiên cứu, khảo cứu giáo lý sản xuất ra nhiều công trình hơn để giải thích mọi mặt của đạo lý, đáp ứng nhiều đối tượng nhân sanh hơn.
Việc biên soạn, nghiên cứu giáo lý tuy nói là đủ về chất, nhưng là chất theo chiều kích cao của nó. Vẫn còn một không gian rộng lớn để tiếp tục cái chất theo chiều kích sâu và rộng nữa. Có thể phong trào nghiên cứu theo lối phân tích chi li đang làm theo cách này. Tuy nhiên, phương pháp phân tích đơn thuần đang thách thức tính toàn thể của giáo lý Cao Đài, chứ chưa nói đến giáo lý Đại Đạo.
Việc nghiên cứu và truyền bá giáo lý Cao Đài cần phải vượt qua biên giới của chi phái, tư tưởng địa phương cục bộ. Vì lẽ, giáo lý Cao Đài là một cấu trúc hoàn chỉnh dù xuất phát từ một hệ phái nào đi nữa. Hệ thống cấu trúc của giáo lý Cao Đài cần được xác định trước hết,vì đó là nền tảng cho sự quy hiệp tinh thần của những dị biệt, phân chia của quá khứ. Từ đó, tạo nên một hệ thống hoàn chỉnh của giáo lý Cao Đài.
Khi đã có một hiện tượng, một thực thể giáo lý Cao Đài cụ thể, giáo lý Đại Đạo là bước tiếp theo để dung hợp mọi dị biệt do văn hóa, tư tưởng, niềm tin. Theo dự phóng của quan điểm cá nhân, giáo lý Đại Đạo là một hệ thống các quan điểm giáo lý của Tam giáo đạo. Mà ngay cả xác định hệ thống Tam giáo đạo vẫn còn là một quan điểm vừa có, vừa không.
Trên nguyên tắc kế thừa và phát triển thì “muối bỏ biển” lại càng thấy rõ ràng hơn. Sau một thế hệ, một loạt công trình được công bố, truyền bá thì mọi việc ngưng đọng lại đó. Mỗi một thế hệ lại có cách đi riêng và gần như không được xây dựng, kế thừa từ các quan điểm, công trình trước đó. Nếu có chỉ là sự tạm mượn mà thôi. Hoàn toàn không có nhận xét, đánh giá các biên soạn, khảo cứu trước đó. Nguy hiểm hơn hết là thế hệ sau lại có thể diễn dịch từ muối bỏ bể thành ra chưa đạt giá trị đích thực.
Cuối cùng, các ý tưởng dù lớn hay nhỏ, dù thành văn hay bất thành văn cho rằng sách vở kinh văn từ trước vì gắn liền với thành ngữ “muối bỏ bể” này mà trở thành ra không còn ý nghĩa nữa đối với hậu học về sau là không hợp lý. Để nó tồn tại vì lý do phát triển chơn pháp nhất thời là bảo tồn một biến dị của di truyền trong thánh thể của chân lý.

Thanh Long

11/2010

1Đối với các công trình nghiên cứu, khảo cứu của CQ.PTGLĐĐ từ trước đến năm 1985 không thể thống kê vì không có nguồn thông tin.

MƯA ĐẠO

2010-12-27T22:54:00.003+07:00

Nếu lần trước chuyến đi liên giao hành đạo được xem là một đợt “hấp thụ bụi” thật dữ tợn^¹, thì chuyến đi về Tiền Giang ngày 14/12/2010 vừa qua có thể xem là chuyến đi “thấm nhập” được ơn phước qua những cơn mưa. Giữa tháng 12, trời bắt đầu những cơn lành lạnh đây đó, thì bất chợt lại có tin áp thấp tràn về. Ảnh hưởng quả là rõ đến Sài Gòn và các tỉnh lân cận. Mưa nhiều ngay cả trong tiết mùa Noel! Bầu trời không tươi tắn, dù những gương mặt quen thuộc trên mọi nẽo đường rất rạng rỡ. Phải nói là tươi sáng hơn khi huynh Chí Thật “rủ” vào “quán mối” để điểm tâm bằng bốn tô hủ tíu mì và bánh mì ngọt do đạo tỷ Bạch Cúc đã cẩn trọng chuẩn bị trước đó. Nắng sáng đã đến giờ mà lại lười không ra, nhưng không sao, đã có bốn bộ đồ trắng đủ “sáng chói” vi vút trên con đường dài dẫn đến Thánh tịnh Nguyệt Thanh Quang tham dự buổi lể đón mừng tư cách pháp nhân tổ chức tôn giáo.

Dù đã hỏi han, và chuẩn bị khá kỹ, chuyến đi vẫn là sự dò dẫm từng nẽo đường để có thể đến được Thánh tịnh. Thay vì đi theo đường trong bản đồ, chúng tôi lại đi theo....kinh nghiệm của lần trước. Điều đó khiến chuyến đi có vẻ dài hơn như nó có thể là! Không sao, lần đầu nào mà chẳng phải thế...Nhưng e ra đã và sẽ có khá nhiều lần đầu như thế này. Khi đoàn chúng tôi đã ở đâu đó ở Tiền Giang thì trời bắt đầu đổ mưa. Không lớn, nhưng cũng đủ ép chúng tôi phải mặc áo mưa. Nhất là, không biết còn phải đi bao xa nữa thì đến đúng cái nơi cần đến.

Xe cứ chạy, mưa cứ rơi trên những đoạn đường ngoằn nghèo, quẹo đây, quẹo đó....Mãi hơn hai giờ đồng hồ chúng tôi mới có tin vui đầu tiên của chuyến đi...Sắp đến rồi! Huynh Chí Thật vẫn rất điềm nhiên báo tin. Chẳng là huynh vừa mới dừng lại đổ thêm xăng cho con tuấn mã sắt cũng là lúc gặp được người bán xăng...đồng đạo và là đạo hữu của Nguyệt Thanh Quang luôn. Huynh bán xăng chỉ cho con đường đến Thánh tịnh nghe có vẻ gần lắm...tới cầu Tân Hòa quẹo phải liền sẽ thấy cờ đạo treo! Ồ, nhanh đến thế là cùng. Không ngờ đến mà không hay! Đi theo sự hướng dẫn của huynh hơn cả tiếng mà cờ đạo vẫn bặt vô sắc tướng! Hỏi han người dân trên đường thì quý vị rất vui vẻ hướng dẫn bằng một câu rất quen cứ đi thẳng theo lộ này đến hết đường.Ui mèn ơi....bao giờ cho đến hết đường. Không bận tâm vì chuyện gió mưa, hay xa xôi, không bận tâm mấy bộ đồ trắng đang ngã sang màu đen của đất, chúng tôi vẫn nhứt tâm...đi tiếp. Đường quê đã tráng nhựa, nhưng nhiều đoạn vẫn còn...sình. Mà sình thì thích bám. Mà đã bám thì bám được vào đâu cứ bám thôi. Thế nên mấy cái ống quần chuyển màu xám hết trọi.

Mưa đã ngớt, cảnh vật hai bên thật đẹp. Nắng đã nhẹ lên từ lúc nào mà chẳng hay. Ruộng lúa vàng ươm, mướt rượt. Vườn trái thanh long cơ man là nhiều trên suốt đoạn đường đi. Sau này, chúng tôi nhận ra càng nhiều vườn thanh long, là lúc càng gần Thánh tịnh. Khi chúng tôi gần như ở cuối đường thì một chiếc bản vàng be bé xinh xinh hiện ra trước mắt với hình ảnh lá cờ đạo nho nhỏ nhưng đủ thu hút những tâm hồn đang hớt hãi tìm đường đến nơi thanh tịnh! Dòng chữ xanh xanh ghi trên đó không lớn lắm mà sao dễ thương đến lạ kỳ: đường đến Thánh tịnh Nguyện Thanh Quang, còn 1000m! Hay quá, không phải là 1000km! Không chờ thêm bất cứ thông tin nào, chúng tôi lao vun vút vào con đường nhỏ đó với tốc độ khoảng 40km/h. Toàn là vườn trái thanh long hai bên vừa chào đón vừa mở lối cho chúng tôi đến nơi! Đi thêm hồi nữa, lại thấy một chiếc bảng y chang hồi nãy dễ thương quá sức ở trước mặt ...còn 800m! Tám trăm à? Không thành vấn đề...chúng tôi tiếp tục đi vào đoạn đường đủ cho một chiếc xe và hai người trên nó di chuyển rất từ tốn...Lần này thì đúng là cờ đạo dẫn lối, còn vườn trái thanh long hai bên thì đảm bảo chỉ có một đường thẳng mà đi, chớ đừng hòng quẹo hay ráng lách đi hàng hai! Rút cuộc, trước mắt chúng tôi là một nhóm người áo trắng thân quen....Đến rồi! Lòng mừng khấp khởi! Sau cùng cũng thấy được nơi cần đến.

Chúng tôi gặp người đồng đạo, vừa chào hỏi, vừa di chuyển vào chổ gửi xe. Đảnh lể đức Chí Tôn xong, nhưng lể vẫn chưa tiến hành. Ngoài trời mây xám bao vây khung trời cao. Nhưng không làm giảm mức náo nhiệt của màu sắc ngôi Thánh tịnh và sự tỏa sáng của những chiếc áo dài trắng khắp nơi. Vẫn theo một trình tự thông thường, buổi lễ bắt đầu và kết thúc trong viên mãn đầy đủ ý nghĩa với dự tham dự của rất đông đạo hữu địa phương, các thánh thất, thánh tịnh lân cận và các cấp chính quyền sở tại, đại diện các cấp. Không cần phải nói thêm tên của một phái đoàn có liên quan đến bài viết này thì mọi người cũng có thể hình dung ra.

Thánh tịnh Nguyệt Thanh Quang trước đây trực thuộc Hội Thánh Cao Đài Thống Nhất. Hiện nay được cấp pháp nhân tôn giáo hoạt động độc lập. Được xây dựng từ khoảng năm 1938, trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử đến nay Thánh tịnh vẫn hành đạo trong tinh thần Cao Đài. Điều đáng chú ý là sự lưu tâm học hỏi giáo lý của quý chức sắc và đạo hữu sở tại. Hằng tháng đều có mời thuyết minh giáo lý. Trong đó, Cơ Quan Phổ Thông Giáo Lý cũng tham gia hổ trợ công quả quý báu này đối với Thánh tịnh.

Trước khi ra về, theo thông lệ rất Cao Đài chúng tôi dự tiệc chay thân mật. Sau tiệc chay, là cảnh tay bắt tay, miệng cười thiệt tươi, đương nhiên là tươi hơn rất nhiều so với trước đó, để chào tạm biệt những người anh em đồng đạo và hẹn ngày gặp lại.

Cũng như lần trước, lần đi về này chúng tôi cũng được hướng dẫn đi con đường nhanh nhất, trơn tru nhất để về nhà. Nhưng hình như chúng tôi đang học bài học về thỉ chung hay sao ấy. Lúc đi gặp mưa thì về cũng phải có mưa mới xứng cặp đối đãi đi – về. Cơn mưa đường về rất lớn, nên huynh Chí Thật vì sự an toàn đã buộc phải dừng lại quán nước ven đường để vừa tránh mưa to, vừa lo lấy thêm sức để lát chạy về cho lẹ. Lần này, thì chúng tôi không để tâm trạng đến sình bùn trên quần áo nữa. Mà chắc cũng chẳng còn chổ để bám thêm đâu mà nghỉ ngợi cho cực. Cứ thế mới là hành đạo! Ngồi nghỉ hồi lâu, xem chừng con mưa đang tạm nghỉ mệt, mà chúng tôi thì cũng thêm sức, nên quyết định tức tốc lên xe vượt nước ngập do mưa phi thẳng về nhà.

Có lẽ lần trước hành đạo chung với bụi, nên đã làm động điển mà Ơn Trên thương tình ban bố 3 trận mưa để làm cho chuyến đi lần này bớt bụi? Không biết nói sao, nhưng kỳ thực lần nay không dính bụi quá nhiều ngoại trừ....sình thì dính nhiều lắm! Dẫu sao cũng thấy rất vui trong lòng khi cảm thấy hình như tâm mình đã gọi được sự quan tâm của Ơn Trên!

Trúng cơn mưa khi mà sức chưa hồi phục hẳn, nên lăn ra ngủ li bì, bí tỉ. Cầu mong quý huynh tỷ về tới CQ, vẫn khỏe để chuẩn bị cho tuần sau...đi tiếp.

Về Tiền Giang, 14/12/2010

Thanh Long

1Xem bài viết Bụi Đạo.

VÀI SUY NGHĨ VỀ HAI CHỮ “HÀNH ĐẠO” CỦA NGƯỜI CAO ĐÀI

2010-12-13T21:34:00.001+07:00

Hai chữ “hành đạo” không phải là từ mới trong tiếng Việt. Dù không thể chứng minh được nó có từ khi nào, nhưng cũng phải thừa nhận rằng nó có từ rất lâu khi mà con người bắt đầu hiểu và xác nhận về một thế giới thiêng liêng và bằng cách này hay cách nọ, người ta gọi chung là Đạo. Cái đạo ấy vốn tự thân vận hành mà điều quản sự sống còn của vũ trụ. Còn hai chữ “hành đạo” lại nói về vai trò của con người trong sứ mạng tại thế gian. Tuy hai chữ này được dùng rất nhiều trong các tôn giáo khác, ngoài Cao Đài nhưng thật ra chúng có một ý nghĩa rất đặc biệt với người Cao Đài. Nếu nói không quá thì hai chữ này là một đặc trưng của Cao Đài giáo. Vì sao?

Trước hết, phân tích khái niệm này để hiểu hơn về nó. Muốn hành đạo thì trước hết phải có sự việc, sự kiện nào đó. Tất cả những sự việc, sự kiện ấy được người Cao Đài gọi là “đạo sự”. Chính bởi vì có đạo sự, nên tín hữu Cao Đài mới thực hiện đạo sự ấy mà gọi là hành đạo. Bất kể là việc gì, hễ có liên quan đến con người, công tác hay thánh sở, cơ quan đạo Cao Đài thì được xem là đạo sự. Do vậy, “hành đạo” được dùng để chỉ mọi hoạt động tôn giáo, tâm linh của người Cao Đài. Nói như thế thì e ra tôn giáo nào cũng hành đạo cả, chỉ khác là hành đạo theo cách thức Cao Đài hay Phật giáo hay Lão giáo mà thôi. Và đã như vậy thì sao gọi là đặc trưng của Cao Đài được? Phải nói rằng, đã là người tín đồ Cao Đài cho dù ở vị trí nào đi nữa thì cũng phải hành đạo. Chức sắc, chức việc có “cái đạo riêng” để hành, mà người tín đồ thông thường cũng có “cái đạo riêng” để hành. Bất kỳ ai hễ là tín đồ của đức Chí Tôn đều có cái đạo để hành xử, vận dụng trong cuộc sống thường nhật. Ngay trong lời dạy của đức Quan Thế Âm Bồ Tát về bảy bước trên đường tu học của người tín hữu Cao Đài thì hành đạo là bước thứ 6. Ở đây, hành đạo trở thành cuộc sống của mỗi người tín hữu Cao Đài. Đây là một đặc điểm không dễ thấy ở các tôn giáo khác, và rất khác so với đời sống tu học của tín hữu các tôn giáo. Để hiểu vấn đề này, chúng ta hãy tuần tự xem xét các khía cạnh của “hành đạo” thông qua các đạo sự của người Cao Đài.

Hành đạo tức là sứ mạng vi nhân của chư đạo hữu, chư hiền đệ, hiền muội vậy

Đức Bác Nhã Thiền Sư

Minh Lý Thánh Hội, Tuất thời 03 tháng Ba Giáp Dần (26-03-1974)

A. Hành đạo là thực hiện đạo sự

Đạo sự 1: Công quả

Công quả là cách nói của tín đồ Cao Đài. Nó được dùng để chỉ những việc làm có ích cho tập thể, cộng đồng mà không đòi hỏi một sự trả ơn nào. Từ những việc thông thường nhất như nấu bếp, dọn dẹp trong thánh sở đến những việc dùng trí não như nghiên cứu giáo lý, thuyết minh giáo lý, thảy đều nằm trong khái niệm “công quả”. Người tín đồ Cao Đài không dùng các công tác đem lợi ích cho xã hội để mưu cầu lợi ích cho riêng mình. Những việc thuộc công quả được thực hành như một phương tiện rèn luyện thân tâm trong quá trình tu học kể từ lúc nhập môn vào Cao Đài. Nhưng việc nhờ thực hành công quả mà được sự yêu mến của nhân sinh là cái lý “hữu xạ tự nhiên hương”.

Không đi sâu vào phân tích ý nghĩa và nội dung của công quả nhưng đối với những ai đã là tín đồ Cao Đài thì đây là đạo sự thiết yếu cho việc hành đạo, tạo nên đạo nghiệp của bản thân. Sự tu tiến của tín hữu Cao Đài đặt nền tảng trên công quả. Công quả theo cách hiểu của người Cao Đài không đơn thuần là tạo phước đức để thụ hưởng cho cuộc sống tại thế gian. Giá trị của công quả là một trong những thước đo cho sự tinh tấn trong tu học. Bản thân khái niệm công quả này cũng có nhiều cấp độ.

Xét cho tận cùng lý thì ta sẽ thấy giá trị của công quả theo cách mà Thiêng liêng đã dạy cho tín hữu Cao Đài. Công quả dù nhiều bậc, nhiều cấp, nhiều hình thái nhưng chung quy đó là quá trình xây dựng và mở đường cho đạo nghiệp của cá nhân. Điều đó có nghĩa, trên một phương diện khác, là xây dựng móng nền để tiến hóa tâm linh. Càng thực hiện công quả, móng nền tu học, con đường tiến hoá càng được mở rộng và nối dài để đến được Ngọc Kinh, sự giải thoát cao tột. Đức Mẹ đã minh xác lý đó trong đàn cơ ngày Hai mươi Sáu tháng Chạp năm Nhâm Tý (29-01-1973):

...“Có thương con mới dày công quả,

Công quả là đường đến Ngọc Kinh”

Trong mối liên hệ với nhân sinh, công quả chính là việc bỏ bớt những ham muốn thường tình hầu lập vị, lập công bù trừ cho những hoạn nạn của toàn thể nhân sanh như lời dạy của đức An Hòa Thánh Nữ:

Cố gắng quả công cho vẹn toàn,

Để đền đáp nghĩa nước sông non,

Đồng bào dân tộc đang đau khổ,

Dưa muối mình đây cũng gọi ngon.^¹

Như thế cũng làm rõ được ý nghĩa vì sao công quả cũng là hành đạo vậy.

Đạo sự 2: Từ thiện xã hội

Làm từ thiện xã hội cũng là thực hành công quả. Chỉ có điều khi nói đến từ thiện xã hội là nói đến các công tác chung tay với chính quyền nhà nước vận động và hổ trợ các công tác xã hội như: xây dựng nhà tình nghĩa, tham gia phong trào xóa đói giảm nghèo, ….Nói cách khác, đây là hình ảnh đồng hành của cơ sở tôn giáo và tổ chức xã hội trong việc làm có ích cho nhân sinh đại chúng.

Cũng như các tôn giáo khác, Cao Đài đã và đang là một bộ phận của xã hội nhân sinh, nên một trong các hoạt động đạo đức của từ thiện xã hội. Một phần là thực hành công quả, phần khác là biểu hiện cho lý tưởng đạo đời tương đắc. Đó là cái lý của một tồn tại tôn giáo như lời của

Nhà tôn giáo xây trong xã hội,

Để làm chi vậy hỡi linh căn?

Mất công bằng, tìm công bằng,

Dựng đời sống thực ở ăn trọn lành.^²

Đạo sự 3: Công phu

Bên ngoài thì thực hành công quả. Bên trong thì lại lo rèn luyện thân tâm. Người Cao Đài hành đạo thì nhất định phải thực hành những việc bên ngoài, và cả những việc bên trong. Chính nhờ cái đạo bên trong được vận hành hanh thông không trắc trở mới giúp người tín đồ Cao Đài thực hiện các việc ở bên ngoài thân được suôn sẻ không vướng mắc.

Công phu của người Cao Đài thông thường thì có cúng tứ thời. Công phu trên phương diện đạo pháp thì có thực hành pháp môn theo tân pháp Cao Đài. Tất cả đều được xem là công phu. Dù rằng không phải tín hữu Cao Đài nào cũng thừa nhận vấn đề công phu, thực hành đạo pháp, song thực tế của lịch sử hình thành và phát triển của Cao Đài giáo không bao giờ thiếu phần này. Như pháp tu của vị đệ tử đầu tiên của đức Chí Tôn là Đại Tiên Ngô Minh Chiêu chứng minh điều đó. Đặc điểm rất hay trong Cao Đài giáo là có pháp môn cho tất cả tín đồ từ bực sơ cơ và tu trong hoàn cảnh bình thường của cuộc sống. Đây là một đặc trưng của Cao Đài.

Siêng lo hành đạo lập công phu,

Bất cứ người nào cũng dễ tu;

Sự sống hàng ngày chen đạo lý,

Khỏi cần thạch động với non vu.^³

Đạo sự 4: Liên giao

“Hanh” là một trong bốn đức lớn của Trời theo Dịch lý. Hanh nghĩa là hanh thông, thông suốt. Học đức lớn ấy mà người Cao Đài đã tổ chức liên giao giữa các thánh sở, giữa các Hội Thánh với nhau. Vì lẽ hành đạo là làm cho hanh thông những khác biệt do ngăn cách địa lý, văn hóa, giáo dục đã tạo nên những khác biệt. Việc liên giao này nhằm tạo nên những mối liên kết tình đạo ngày một thêm đậm đà mang nhiều sự thông cảm, sẽ chia và thấu hiểu.

Công tác liên giao không làm cho sôi nổi sự hiểu biết về giáo lý, không làm tỏ rõ được lý đạo. Nhưng nhờ liên giao mà tâm đạo được nới rộng hơn quan điểm cục bộ, địa phương có phần tư kỷ. Liên giao thể hiện sự thống nhất tình đạo, nên có thể nói rằng liên giao chính là phương thức hành đạo theo đúng với Thiên lý.

Hãy đoàn kết sắp tuồng đạo đức,

Hoạt động trong lãnh vực tình thương,

Nhẫn kiên, hòa ái, khiêm nhường,

Hễ người đức độ muôn đường vinh quang.^⁴

Đạo sự 5: Học hiểu giáo lý

Cơ sở của việc hành đạo là khả năng hiểu giáo lý do các đấng Thiêng liêng giáng dạy trong nhiều năm khai đạo. Không có cơ sở giáo lý thì mọi hành động chỉ là việc “làm theo” thời thế mà không thấy được sứ mạng trọng đại của Cao Đài trong thời kỳ thứ ba này. Học hiểu giáo lý làm đường hướng đúng đắn người tín hữu Cao Đài vén màn vô minh loại trừ chướng ngại trên đường hành đạo. Mỗi cá nhân tín hữu Cao Đài hễ vào đạo phải xem việc học hiểu giáo lý là đường lối hành đạo cho cuộc sống thường nhật có giá trị tâm linh.

Tu phải học hiểu qua giáo lý,

Giáo lý là kim chỉ hướng Nam,

Cho con nhập Thánh siêu phàm,

Khỏi vòng luân chuyển con tằm nhộng tơ.^⁵

Đạo sự 6: Trao đổi giáo lý

Học giáo lý là tự thân giác ngộ. Trao đổi giáo lý là tìm thấy chơn lý của Thầy trong các anh em cùng học đạo. Không có việc cá nhân, hay tổ chức nào sở hữu giáo lý, chơn lý. Chỉ có những cá nhân, tổ chức tôn giáo có học nhiều, học có bài bản lời dạy của Thầy Mẹ và các đấng thiêng liêng. Một đặc điểm của Cao Đài giáo là mỗi một Hội Thánh, Cơ Quan đạo có thể được giảng dạy những bài học riêng để phù hợp với trình độ tu học của mỗi nơi. Nhưng tựu trung tất cả phải là một hệ thống nhất quán, dù rằng cho đến thời điểm này điều đó không được chứng minh một cách cụ thể. Tuy nhiên, đã gọi là hành đạo thì việc trao đổi giáo lý có tổ chức là hành đạo mang đầy đủ đặc trưng của Cao Đài giáo. Bởi thế cho nên các thánh sở Cao Đài không chỉ là nơi thờ phượng, cúng bái, thiền định. Thánh thất, thánh tịnh, cơ quan đạo phải làm chức năng là giáo đường dạy đạo lý, Thánh ngôn, Thánh giáo mới làm tròn trách vụ giáo hóa nhơn sanh như lời dạy của đức Đại Tiên Lê Văn Duyệt: “Tịnh thất là một phương tiện giáo hóa nhơn sanh ở từng địa phương và cũng là nguồn lạch của tòa thánh, hội thánh”.

Trong những năm gần đây, việc các Hội Thánh trong Cao Đài đang tuần tự xây dựng các nội dung giáo lý cho toàn đạo là hình ảnh cụ thể của việc hành đạo trên phương diện trao đổi giáo lý. Với quy mô nhỏ hơn, ba đơn vị gồm Hội Thánh Truyền Giáo, Hội Thánh Minh Lý và Cơ Quan Phổ Thông Giáo Lý Đại Đạo đã liên tục hiệp lực trợ tác cho nhau mở các lớp học, thảo luận kinh Dịch, hội thảo chuyên đề giáo lý. Đó chính là hành đạo trên phương diện trao đổi giáo lý.

Đạo sự 7: Công trình

Đây không phải là một đạo sự cụ thể. Đây chỉ mang tính chất tổng hợp để xem xét sự viên mãn, hoàn toàn và nhất quán của các công tác đạo sự trên. Tất cả những đạo sự trên diễn ra thường xuyên và phản ánh đúng tinh thần Cao Đài thì điểm số công trình này càng cao. Nhưng nếu diễn ra thường xuyên mà lại phản ánh màu sắc tư lợi, cơ hội, mượn danh nghĩa việc tốt để yêu cầu quyền lợi riêng tư thì điểm số công trình này sẽ không cao. Đó chính là tinh thần hành đạo của người Cao Đài.

Công trình là sự thể hiện đức tính trì thủ vì đạo nghiệp. Đó là một quá trình tích lũy âm chất từ lúc giác ngộ đạo lý đến ngày trả lại cho tứ đại xác thân đã vay mượn.

Như vậy có thể tạm thấy “hành đạo” có một ý nghĩa rất phổ quát bao hành nhiều ý nghĩa đạo lý. Tạm mượn lời dạy của đức Quan Thế Âm để có cái nhìn khái quát về một quá trình “hành đạo”

Học đạo muốn thông đạt lý truyền,

Dặn lòng chớ vọng ý tư riêng,

Đạo trong trời đất, trong muôn vật,

Đạo cũng ta người, cũng Phật Tiên.

Hành đạo làm người cho xứng đáng,

Học cơ mầu nhiệm phải cần chuyên,

Chưa nên, nên tựa nương ơn Thánh,

Thánh tự tâm linh, Thánh mặc truyền.^⁶

B. Phương thức hành đạo

Dù đã có nói ở trên về phương thức hành đạo trong mỗi hình thức đạo sự, thiết nghĩ cũng nên nói rõ hơn hầu làm cụ thể hơn cách thực hành. Trong bài viết này, phương thức “hành đạo” được xem xét trên hai phương diện, đạo lý và nhân sinh.

Trên phương diện đạo lý: tức xem xét nguồn cội và căn cơ của việc “hành đạo”

Căn nguyên của hành đạo nằm trong Tình Thương. Các đạo sự được thực hiện bởi người Cao Đài xuất phát từ ý nghĩa cao thâm của Tình Thương Vô Ngã. Đó không phải là tình cảm mong manh trong cuộc sống giữa những con người với nhau. Tình Thương ở đây chính là sự trực nhận giá trị tâm linh về cuộc đời thực sự, con đường thực sự của một kiếp nhân sinh. Tình Thương ở đây chính là sự rung động của lương tri trong thể cách con người trở về nguồn cội thiêng liêng. Tình cảm sâu sắc này chỉ có được nhờ sự giác ngộ, hiểu biết về lẽ Một của trời đất. Bởi thế, Tình Thương vừa là động lực thúc đẩy người Cao Đài hành đạo, cũng vừa là điểm đến tâm linh cho những ai hành đạo thuần chơn.

Động lực của hành đạo là đức tin: Cùng với Tình Thương, đức tin là cơ sở của mọi đạo sự lớn hay nhỏ. Đức tin chính là sự hiểu biết được bồi dày dặn hơn trong quá trình tu học và hành đạo. Đức tin chính là sự trưởng thành hơn trong hành đạo, thực hiện vai trò, trọng trách của mỗi người tín đồ Cao Đài. Đức tin là sự thể hiện ra bên ngoài trong mỗi hành vi, lời nói và suy nghĩ của người Cao Đài. Không có đức tin thì không có hành động đúng đắn, đúng lý.

Ba điều không của người hành đạo: vô công, vô kỷ và vô cầu. Đây là hệ quả của động lực Tình Thương. Khi hành đạo, thực hiện bất cứ đạo sự nào đi nữa, người tín hữu Cao Đài đều lấy ba điều này là phương châm hành xử. Thực hiện ba điều không này chẳng phải là việc dễ dàng. Sự thành thục của mỗi cá nhân thể hiện tâm đạo và sự hiểu biết đã đạt gần tới điểm ranh giới của phàm nhân và thánh triết. Ngoài ra, Tâm hành đạo của người Cao Đài còn có phương châm “Thuần Chơn Vô Ngã” hay “Thuần Túy Đạo Đức”, nghĩa là làm việc đúng đạo, hợp nhân sinh; không làm chính trị, đảng phái; hoặc tư lợi.

Trên phương diện nhân sinh: tức là xem xét “hành đạo” trong thực tế hoạt động của con người thế gian

Lập kế hoạch, lên công tác tổ chức một cách rõ ràng. Bất cứ một công tác hành đạo nào cũng cần được tổ chức và lên kế hoạch một cách cụ thể. Lý do trước hết là do mỗi tín hữu Cao Đài có nhiều vai trò trong cuộc sống từ gia đình, cộng đồng, xã hội, tổ chức tôn giáo. Thứ nữa, mỗi đạo sự luôn đòi hỏi sự thành tâm, đầu tư thời gian và công sức cho thật hiệu quả.

Đôi khi cũng có quan niệm cho rằng cứ tùy thích mà tham gia công quả. Đó không hẳn là thực hành công quả. Việc không có kế hoạch để tham gia vào đạo sự công quả thường gây ra những tác hại như không có đủ thời gian tham gia công quả, không thể cùng tổ chức thực hiện một công quả có quy mô lớn, thiếu hụt nhân sự do tổ chức kém,....Do đó, hành đạo là một công tác đòi hỏi phải có óc tổ chức, khả năng lên kế hoạch một cách cụ thể cho cả cá nhân và tập thể.

Nguyên tắc hiệp tác hòa ái. Nhân sinh thường nhiều ý, nhiều quan điểm. Nên phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng và hòa ái trong hiệp tác hành đạo. Mỗi đạo sự cần có nhiều bàn tay chung nhau thực hiện thì càng phải có chủ trương hòa ái, tôn trọng làm nền tảng của sự thống nhất tinh thần.

Minh bạch trong phận sự. Công tác nhân sự là một công tác nhiều khó khăn cho cả tổ chức đời và tổ chức tôn giáo. Trong hoạt động tôn giáo lại càng khó hơn gấp bội vì nó dựa trên nguyên tắc tự giác và bình đẳng rất cao. Sự minh bạch trong phận sự không phải là rào cản cho sự tương trợ, tương thân. Nó lại không thể là cơ sở phân định cao thấp. Nó phải là giới hạn trách phận mà mỗi người cần phải thực hiện trọn vẹn, và chỉ nên có nghĩa đó mà thôi.

Nói tóm lại, con người ai cũng sinh sống giữa trần gian vô thường này. Nhưng sống đúng nghĩa là sự sống phù hợp với quy luật tạo hóa của vũ trụ thiêng liêng. Tu hành chính là phương cách sống phù hợp thiên lý đó, mà hành đạo là sự thể hiện ra bên ngoài cái tính hợp lý, thống nhất giữa con người với thiên lý. Do vậy, hành đạo chính là sống đúng đạo lý, phù hợp với nhân văn. Trên phương diện văn hóa, thì hành đạo tức là nét đặc trưng của người đạo Cao Đài. Tạm mượn lời dạy của đức Quan Thế Âm để kết lại những suy nghĩ về hai chữ “hành đạo”

Vì đời hành đạo giúp nhơn gian,

Cho kẻ đi sau bước một đàng,

Bác ái, tình thương nêu trước hết,

Của người môn đệ thọ Tiên ban.^⁷^■

1Đức An Hòa Thánh Nữ, Văn Phòng Phổ Thông Giáo Lý, Ngọ thời, Mười Bốn tháng Năm, Mậu Thân (09-06-1968)

2Đức Hồng Cúc Tiên Nương, Thánh thất Nam Thành, Tuất thời, Rằm tháng Hai Kỷ Dậu (01-04-1969)

3Đức Giáo Tông Vô Vi Đại Đạo, Ngọc Minh Đài, Tuất thời Rằm tháng Giêng, Kỷ Dậu (03-03-1969)

4Đức Giáo Tông Vô Vi Đại Đạo, Thiên Lý Đàn, Tuất thời Ba Mươi tháng Hai Ất Tỵ (01-04-1965)

5 Đức Diêu Trì Kim Mẫu, Thánh tịnh Kim Thành Long, Tý thời đêm Mười Bảy rạng Mười Tám tháng Hai, Quý Sửu (22-03-1973)

6Đức Quan Thế Âm, Chơn Lý Đàn (Vạn Quốc Tự), Tuất thời Hai mươi Tám tháng Bảy, Giáp Dần (14-09-1974)

7 Đức Quan Âm Bồ Tát, Thánh thất Bình Hòa, Tuất thời, Rằm tháng Chín, Đinh Mùi (18-10-1967)

BỤI ĐẠO

2010-12-07T12:22:00.002+07:00

Người ta thường nói “bụi đời” là cách mà con người sống bất cần vào một hệ thống niềm tin nào ngoại trừ nguyên tắc mọi thứ theo ý muốn tự phát. Cái tính “bụi” giúp mọi người có thể liên tưởng đến cuộc hành trình vất vưởng không mục đích và vô cùng bất định. Với những con người như chúng ta thì,đã nhiều lần, “bụi đạo” là từ mô tả cuộc đời hành đạo của chúng ta vừa giữ tinh thần của một tập thể, theo đức tin đang dần lớn lên; trong khi đó vừa giữ cái “chất bụi”. Lý lẽ thế thì nhiều khi không làm mọi người hiểu ra được. Vậy thì hôm nay, câu chuyện sẽ phần nào mang “bụi” đến cho độc giả, nếu bài viết đủ sức làm điều đó.

Ba (03) giờ sáng, tài xế của chuyến “bụi” thức dậy để chuẩn bị cho hành trình sắp tới trong ngày mùng 1 tháng mười một năm Canh Dần. Bốn (04) giờ mười lăm phút (15), phái đoàn bốn người bắt đầu xuất phát từ CQ. Hành trình tiếp theo là cứ theo quốc lộ 50 mà về Gò Công. Đây là con đường “gây khiếp sợ” bởi kinh nghiệm của lần đi trước đây cách độ vài tuần thôi. Cái nổi e sợ nổi lên khi nhắc đến nó cho chuyến đi lần này. Chả là lần trước cũng trên con quốc lộ 50 có đoạn ngập nước cả 2 cây số. Nói ngập chưa đủ sợ, mà phải nói là ngập đến nữa bánh xe gắn máy thông thường và kéo dài tưởng chừng không kết thúc. Hôm đó, chiếc xe hơi chở phái đoàn đi hành đạo đã gần như trở thành một chiếc xuồng hiện đại nhất trên sông nội ô. Cứ ý như là đang sống ở Vience vậy!

Trở lại chuyến đi lần này, đạo tỷ Nhựt là hoa tiêu dẫn đường cho chúng tôi, nhưng không có lựa chọn nào khác ngoài cách trở lại con đường đầy đe dọa đó. Tuy vậy, vẫn có giải pháp phòng hờ là nếu thấy nó ngập quá mức chịu đựng, thì chuyển hướng quốc lộ 1A rồi...mò mẫm sau! Mọi người đồng tình như thế. Có lẽ sự đồng thuận nhanh chóng và quyết tâm như thế nên khi đến đoạn đường đầy ký ức đó, nước chỉ lấp xấp mới lên có một phần đường. Thiệt ra có thể do chúng tôi đi quá sớm nên nước chưa kịp lên để biến đường thành sông. Nếu đi trể hơn tí chắc sẽ có phim về chuyến vượt sông trong đô thị, vì lần này không đi bằng xe hơi và bằng xe gắn máy!

Như vậy, khó khăn thứ nhất đã vượt qua không lận đận cho lắm. Cả chuyến hành trình cả đi và về lần này cũng theo cái “duyên lành” này mà trôi chảy, hanh thông đến bất ngờ. Khi phái đoàn vừa đến phà Mỹ Lợi, thì phà cùng vừa mở của cho khách xuống phà. Chúng tôi chỉ mất có bốn mươi lăm (45) giây để ngừng xe trong bến đợi! Khi đến phà Vàm Giồng để sang Tân Thới, chúng tôi cũng mất một (01) phút hai mươi lăm (25) giây để xuống phà sang sông. Khi đi là thế, mà khi về cũng chẳng khác hơn. Phà Bình Ninh, thậm chí phà như đang đợi chúng tôi xuống rồi mới bắt đầu rời bến để sang sông! Tất cả như đã “dọn” sẳn chỉ đợi chúng tôi đến là “hành động” mà thôi... Chưa bao giờ, từ đầu năm đến nay chúng tôi lại có chuyến đi hanh thông đến mức như vầy. Chắc nhờ lời cầu nguyện đêm hôm trước khi cúng thời Tý!

Nếu chỉ có sự suôn sẻ như thế thì đâu còn bụi nhỉ? Ấy vậy mà vẫn bụi đầy mình theo đúng nghĩa đen của từ đó đấy! Tạm lấy mốc từ Vĩnh Nguyên Tự trở đi, chúng tôi di chuyển trong bụi. Đó, nhiêu đó đủ thấy chúng tôi “bụi trong hành đạo rồi”. Đường thì không biết bao nhiêu loại ổ nằm trên nó. Ổ gà có, ổ voi có mà ổ khủng long cũng không thiếu tí nào cả! Chúng xuất hiện khắp nơi trên mặt đường, trái có, phải có, giữ đường cũng có! Hết đoạn nuôi gà, voi và khủng long thời hiện đại, thì lại đến đoạn đường trãi đá nhỏ. Đến những đoạn ấy thì sương với bụi tuy hai mà một, bụi cùng sương thấy một nhưng chắc là hai! Nhất là khi trời đã hừng sáng thì cảnh “mê hồn” “huyền ảo” lung linh này sẽ rõ mồn một qua lớp bụi sương mờ mịt bất phân đôi! Hai bên là sương còn lất lây trên ruộng lúa. Trên đường thì bụi cũng mờ ảo vất vưởng khắp nơi. Tứ phía cứ như là cảnh tiên bồng mây khói...nếu nhìn từ xa. Còn vào trong đó được rồi mới biết là cảnh ảo không sai một mảy hào! Vì sao thế? Ở cảnh tiên, sống giữa mây phiêu bồng, sương phiêu lãng, gió phiêu du cũng không ngứa mũi, rát mắt, nặng mặt...vì bụi như thế này! Xong đoạn bụi trắng khu Gò Công, chúng tôi tiếp thêm bụi đỏ khu Tân Thới. Chỉ cần nhìn nhau chúng tôi đã thấy mình mặc áo khác rồi! Mấy chiếc xe cũng được nhuộm màu trần tục nhìn cũng lạ luôn! Mỗi chuyển động của thân thể như bước đi, vẫy tay cũng làm cho bụi, chính xác là bụi “tỏa” ra ngoài thân như “vầng sáng” mờ ảo rất huyền vi dưới ánh nắng mặt trời! Đó, bụi đạo là thế đó!

Đến được nơi cần đến, phủ bụi cho bớt bụi, phần còn lại là tâm tình đồng đạo lâu năm chưa gặp, ba con lâu ngày chưa thăm! Tiếp đến là tham dự buổi lễ chính: Lễ Kỷ Niệm Thường Niên và Ra Mắt Ban Cai Quản nhiệm kỳ 2010 – 2013. Buổi lễ diễn ra chưa trọn ba mươi (30) phút. Nhanh đến thế là cùng! Nội dung buổi lễ quá gọn, chỉ vỏn vẹn việc giới thiệu tiểu sự ngôi thánh tịnh Vĩnh Thanh Quan, đúc kết hành đạo năm qua và cuối cùng Ban Cai Quản nhiệm kỳ mới ra mắt nhân sanh bao gồm các đại diện thánh thất, thánh tịnh khu vực lân cận.

Thánh tịnh Vĩnh Thanh Quang đã trãi qua hơn 35 năm xây dựng và phát triển. Nghe nói nếu so với trước đây, ngôi thánh tịnh ngày nay đã thay đổi rất nhiều. Ngày xưa chỉ là đất nện làm nền ngôi Chánh Điện, thì nay đã lát gạch rất sáng. Ngôi thờ tự trong rất khang trang, sạch sẽ trên một diện tích vừa phải. Lần này về, có thêm một ao sen phía trước thánh tịnh nên cảnh ở đây cũng có thêm phần thánh thiện. Tuy vậy, đó cũng chỉ là hình thức đơn sơ, dị giản của cuộc đời. Cảnh vật đổi dời theo năm tháng. Chỉ thực lòng mong muốn cảm nhận được tâm đạo của đạo hữu tinh tấn theo tháng năm. Đó mới chính là diệu dụng của thánh thất hay tịnh trường. Đó mới chính là cảnh thật non bồng tại cõi trần ai...nhiều bụi!

Do kết thúc lễ sớm nên chúng tôi có thời gian nghỉ ngơi và trò chuyện đôi chút với quý đạo hữu. Không có nhiều chuyện về tâm đạo, hành đạo. Nhiều câu chuyện về cuộc sống, về xã hội được nối tiếp nhau giữa các bạn đạo chắc lâu rồi không gặp lại nhau! Phái đoàn ra về sớm hơn so với “tưởng tượng”! Thế cũng tốt vì chiều hôm đó là buổi học thánh giáo của liên vụ.

Mười một (11) giờ mười lăm (15) ra về. Lần này, quý huynh tỷ tại thánh tịnh chỉ một con đường khác ngắn hơn, dễ đi hơn và nhất là ít...bụi hơn rất nhiều. Thế là hai chiếc xe gắn máy ngập bụi hồng trần bắt đầu di chuyển trên lộ trình mới. Đúng là ít bụi hơn rất nhiều so với hồi đi. Nhưng vốn dĩ gọi là “trần” thì chổ nào cũng có “bụi” cả, dù ít hay nhiều. Dò đường đến cầu Chợ Gạo, mò được ra đến cổng chào vào thành phố Mỹ Tho, lần hồi đến quốc lộ 1A chúng tôi hoàn toàn nhận nét quen thuộc của nó và bắt đầu thẳng tiến hồi gia. Con đường này giúp phái đoàn tiết kiệm hơn một (01) giờ đồng hồ di chuyển. Nếu sáng sớm trên lộ trình đệ nhất bụi phái đoàn mất 4 tiếng để đến nơi, thì bây giờ chỉ mất gần 3 tiếng để về đến chổ. Tuyệt!

Tin chắc bây giờ quý độc giả đã hiểu cái gọi là “bụi đạo” rồi. Trên dặm trường bụi đạo đã và sẽ có nhiều tình cảm trong hành đạo. Nhiều bài học sẽ có được mà không bài giảng nào có thể viết ra được. Đúng là cái lý nhất tịnh nhất động tức đạo. Trong việc tu học thì thanh tịnh học tại lớp là “nhất tịnh” kết hợp với hiểu biết do liên giao hành đạo, tạm gọi là “nhất động”, sẽ lam cái đạo tâm lớn hơn thêm tí!

Xe dừng lại tại CQ, một đạo tỷ nói hôm nay đi hành đạo rất vui. Ngộ hén, trong khi thanh niên thấy bụi, quý đạo tỷ thấy vui. Khác nhau hén! Dẫu cũng vần “ui” nhưng khác hẳn nhau về chất. Một bên là thanh trắc với dấu nặng, “ụi”, mang nội dung nặng nề, vướng bận. Trong khi một bên là thanh bằng, âm ngang, “ui” nhẹ nhàng thoát ra đám bụi trần bám đầy trên thân, áo, mặt mũi, mắt tai!

Chúng tôi đã đi như thế vậy, về như thế vậy và kết thúc như thế vậy trong bụi và vui. Tâm đạo chỉ là thế, chắc vậy! Nó là vậy cho dù trãi qua những chuyện vui hay chưa vui. Vì một lẽ nữa là hãy còn nhiều dịp trong những ngày sắp tới.

Viết cho Tiền Giang, 06/12/2010

Thanh Long

Hình 1: Thánh tịnh Vĩnh Thanh Quang

Hình 2: Phái đoàn Cơ Quan đến tham dự lễ

Hình ảnh liên quan được đăng tải trên trang: http://lovncaodai.multiply.com/photos/album/35

LỖI NHỊP

2010-12-02T00:31:00.000+07:00

Khi lời ca không theo kịp nhịp điệu hoặc ngược lại, ta có hiện tượng lỗi nhịp. Khi tư tưởng không làm kim chỉ nam cho hành động, hoặc ngược lại hành động không chứng minh cho tư tưởng ta có sự lỗi nhịp. Còn khi mong muốn không gặp được hiện thực, hoặc ngược lại hiện thực là một hiện thực khác cái mong muốn ta có việc lỗi nhịp. Và hai lần lắng nghe vừa qua, ta có những việc lỗi nhịp chưa được hiểu thấu đáo, tường tận.

Một cách chung chung, hai thế hệ của một dòng chảy nhân sinh đã không gặp nhau. Cả hai có lẽ đã không đến cùng nơi dù đang ở cùng chổ, không ở chung cùng thời dù đang chia sẻ cùng những khoảnh khắc ở bên nhau. Một bên muốn nghe, và một bên chưa chuẩn bị nói. Một bên trình bày tâm tư, còn một bên chưa thật thấu hiểu cái gọi là tâm tư. Tâm tư là cái cần được lắng nghe hơn là được phân tích, dù rằng sự phân tích là cần thiết để đi đến hành động cụ thể.

Một cách chi tiết, thế hệ sau đã tạo cơ hội cho sự lỗi nhịp khi bày tỏ những ao ước bằng câu chữ, khái niệm gây nhiều hiểu lầm. Đáng tiếc là nó đã không được diễn dịch theo tâm tư, mà ngược lại nó được phân tích lướt qua về mặt ngữ nghĩa. Đó lại sự lỗi nhịp của bên kia! Khao khát luôn là những ước muốn mạnh mẽ vượt qua sự cho phép của nguyên tắc. Khao khát luôn tìm thấy điểm dừng trên con đường hành động vì động lực mạnh mẽ đó. Người ta không ngăn chặn khao khát, người ta làm nó nhận ra cái hiện thực từ đó chuyển hóa toàn bộ sức mạnh vốn có của nó vào hiện thực đó!

Một động cơ của một thiết bị phải là thống nhất, nhất quán và có định hướng. Vì nó tạo năng lượng cho cả cơ cấu của thiết bị đó vận hành theo sự định sẵn trước đó của cơ cấu đó. Thế nên nếu cái động cơ đó lại thiếu nhớt để bôi trơn, thiếu xăng cho sức sống, thiếu linh hoạt cho sinh khí thì là một khó khăn khác cho cả cấu trúc tự thân. Sự không đồng bộ và cả sự thiếu kỹ năng cơ bản cũng đã tạo ra cái sự lỗi nhịp, mà xét cho cùng cái lý vô thường âu đó cũng là thế thời mà không sao thay đổi được! Giờ đây, mới có dịp hiểu ra lời dạy về chân lý: chân lý tự nó phủ nhận chân lý!

Thật khó khi thế hệ sau được nhắc, được lắng nghe những vấn đề mà ở vị trí hiện tại thực tế nhất của họ lại chẳng thiệt liên quan gì. Tất cả cũng chỉ mới ở bước đầu tiên, thế mà các ý kiến lại vất vưởng ở nơi cao xa của vài chục năm tới! Tuy vậy sự trở về hiện thực trong tầm tay cũng là khó khăn bởi lẽ mọi suy nghĩ của kẻ phía sau còn quá sức mới, mới như cái quẻ Truân của Dịch lý vậy! Ở cái vị trí đó, lý thuyết và hành động, tư tưởng và động năng, ước mơ và hiện thực chưa tách rời nhau để rõ ràng thành ra phương châm và bước tiến. Vì thế, mà nên cái lỗi nhịp này.

Kinh nghiệm và rút kinh nghiệm là cái nguyên nhân gần xa của những sự lỗi nhịp. Mà thực ra, con người làm gì có cơ hội để rút kinh nghiệm trên dòng đời đổi thay không lặp lại như thế này! Thế mà nó lại là cơ sở của mọi phán đoán bằng một thể loại ngôn ngữ đanh như thép, cứng như kim cương! Mọi diễn dịch nên ở vị trí trung dung của nó để tạo ra khả năng cũng như động năng hướng chân lý của tư tưởng. Dòng đời này rồi sẽ trôi đi mà sức trôi của nó đủ mạnh để bào mòn tất cả loại kim cương hay thép không gỉ nào từng có! Kinh nghiệm vẫn chỉ là một em bé lăn xăng trên trường tư tưởng.

Xét cho cùng lý thì lỗi nhịp là một hiện tượng rất đỗi bình thường của trần gian này. Con người chúng ta phải nhận ra rằng cuộc sống không là nơi hoàn hảo, nên chi không phải điều chi cũng là hoàn hảo, mà lỗi nhịp chỉ là một hiện tượng bất toàn trong vạn muôn sự bất toàn cũng như trong một bản chất bất toàn của thế sự. Cái duy nhất hoàn hảo, toàn mỹ là tấm lòng của con người trong cái thế sự bất toàn này. Và chỉ những tấm lòng nhiệt thành phấn đấu không ngừng, bước tới đều đặn để đem đến những sự hoàn hảo nhỏ nhoi trong mỗi khoảnh khắc thời gian, mỗi vị trí không gian. Vậy nên, sống trong thế giới chưa hoàn thiện, thì một sự chưa hoàn thiện không phải là chuyện kinh thiên động địa. Cái động địa kinh thiên chính là nổ lực làm cho sự bất toàn trở nên toàn mỹ hơn!

Thế thì còn gì khác hơn việc nhìn ngắm, trau chuốt những bất toàn nếu không là tận tâm tìm kiếm và thực hành cái lý Thương Yêu mà ngay từ thuở đầu tiên của người học đạo đã là căn bản, là nền tảng của mọi hành vi và suy nghĩ!

Hãy tìm kiếm cơ hội cho sự đồng hiện hữu trong cùng không gian, thời gian. Hãy tìm kiếm dịp nào đó cho mỗi sẻ chia và tâm sự trên dòng đời ngắn ngủi kiếp nhân sinh. Hãy tìm cách tiếp thêm sức mạnh của nhau trong sứ mạng cao cả của một dân tộc, một nhân loại chứ chẳng riêng gì một tổ chức nhỏ bé quá đỗi này.

Bầu trời cao xanh vẫn luôn là biểu trưng của ngày mới; là nơi rộng lớn cho những cánh chim tung bay, những vầng mây trôi nổi triền miên mà vẫn không sao ra ngoài nơi đó được! Cầu nguyện cho bầu trời xanh ấy sẽ sớm là hiện thực cho thế hệ sau, và là hình ảnh của thế hệ đã qua.

Sài Gòn, tháng 12 năm 2010

Thanh Long

RẰM THÁNG MƯỜI NĂM CANH DẦN

2010-11-21T12:35:00.000+07:00

Ý nghĩa của ngày rằm tháng Mười từ lâu đã là sự tự hào và hãnh diện của mỗi người tín hữu Cao Đài. Hơn tám mươi (80) năm hình thành và phát triển cơ giáo đạo, mỗi lần thời gian điểm thời khắc tháng Mười là mỗi lần tâm trạng của tất cả huynh tỷ đệ muội lại mang những kỷ niệm uy hùng về quá khứ đã qua và về một tương lai rạng rỡ phía trước. Bài viết hôm nay sẽ là dòng cảm xúc trong mùa Khai Minh Đại Đạo Canh Dần được gói gọn trong một không gian vừa phải của một tập thể con cái của đức Chí Tôn đang ngày ngày, tháng tháng miệt mài hành đạo theo Thánh ý của Thiêng liêng.

Một buổi sáng trời nắng tốt, thời tiết có phần nhã nhặn hơn những ngày trước. Trong một không gian không lớn, nhưng lại bất ngờ được phủ kín bởi lớp người về đây dự buổi thuyết minh giáo lý vào ngày rằm đặc biệt. Lớn có, trẻ cũng có nhiều. Nam có, mà nữ cũng thiệt đông. Đề tài hôm ấy là Đạo là đường duy nhất của vạn linh sanh chúng. Một đề tài mang nặng tính lý luận. Bài thuyết giảng là sự chứng minh tính duy nhất của ĐẠO, của con đường tiến hóa tâm linh tất yếu và đương nhiên của vạn linh sanh chúng không kể là bằng phương tiện nào được dùng để đi trên con đường đó. Quan trọng là từ đó, rút ra được sáu (06) điểm trọng yếu trong hành sự có ý hướng tính của vạn linh: sáng suốt tìm hiểu lẽ sống còn của đời người; sửa mình tu tâm luyện tánh; thương người và độ người; quay bánh xe đại thừa vào khắp chốn; dấn thân cầm giềng mối đạo; và cuối cùng là noi theo Trung Đạo1. Đây là chổ làm cho một đề tài vốn có tính lý thuyết trở nên mềm mỏng hơn đối với sự tiếp thu của đa số thính giả trong hội trường. Buổi thuyết minh giáo lý tạm khép lại bởi muốn nói thấu tận lý của câu Đạo là đường duy nhất của vạn linh sanh chúng e phải mất thêm nhiều hơn 1 tiếng ngắn ngủi của một thời thuyết minh giáo lý.

Thính phòng thuyết minh giáo lý ngay lập tức được chuyển chức năng thành phòng đợi của quý phụ huynh của các bạn Tu Sinh các khóa. Đối với đạo sự tầng lớp và liên tục tại CQ, không gian và con người đã trở nên linh hoạt biến dịch để có thể đáp ứng mọi nhu cầu đang diễn ra nơi đây. Vừa đó là thư viện, thì nay phải đổi dạng, thêm chức năng trong tích tắc để đạo sự được hanh thông, trôi chảy một cách suôn sẻ, luân lưu như không muốn ngừng nghỉ. Giờ đây, cũng trong cùng một không gian, là những tâm trạng hồi hộp, chờ đợi cái khoảnh khắc trọng đại trong mỗi con người đang ngồi đó. Chỉ mươi phút nữa, là buổi lễ hiến dâng của Tu Sinh và thành phần tự nguyện. Không một ai có thể hình dung cái sẽ diễn ra, ngoại trừ tạm hình dung ra một cái gì đó xao động và nôn nao hơi khó tả. Chỉ có người trong cuộc, với những khuôn mặt hơi lặng đi những ồn ào thường nhật mới có thể cảm nhận đầy đủ những tầng nấc cảm xúc tự bên trong không thể bộc bạch bằng lời. Giáo Sĩ Huệ Ý thay mặt Tập Đoàn Giáo Sĩ chào đón sự có mặt của quý phụ huynh, và các bạn Tu Sinh trong hân hoan. Điều khiến không gian bên ngoài và nội tâm của mọi thành viên có mặt hôm nay trở nên khác thường một cách hoan lạc là giá trị cao cả mà sắp tới đây được đánh dấu bằng một buổi lễ mà sau đó khiến mọi người phải nhớ và ấn tượng. Giá trị cao cả đó được phơi bày bằng cái tên lễ hiến dâng trọn đời của Tu Sĩ khóa 2, 3 và thành phần tâm nguyện.

Buổi lễ được long trọng tổ chức tại Bửu Điện với sự có mặt chứng lễ của quý đạo trưởng Ban Thường Vụ, Hiệp Thiên Đài; quý đạo tỷ Nữ Chung Hòa; các anh chị Giáo Sĩ và nhân viên các cấp cùng với sự có mặt của quý phụ huynh và thành phần hiến dâng trọn đời. Sự long trọng không chỉ nằm ở nơi diễn ra lễ, mà còn hiển thị qua từng khoảnh khắc thời gian trôi qua, và những cảm xúc thì đọng lại trong mỗi con người dù là người trong cuộc, hay người chứng giám cuộc lễ. Sự long trọng đó càng thêm trân trọng khi mỗi cá nhân nguyện hiến dâng trọn cuộc đời mình cho sứ mạng Đại Đạo là những con tim còn bừng lửa thanh niên, là những lá phổi còn hừng hực sức trẻ, là những khối óc còn đủ nhiệt thành cho tương lai cơ đạo. Chưa bao giờ, chưa lần nào trong nhiều năm lại có nhiều người trẻ tuổi khẳng định sự lựa chọn một cách khẳng khái như vậy. Cái không gian đó làm choáng ngợp mọi sự tự nhiên và thành kiến cho rằng tuổi trẻ là giai đoạn của thụ hưởng và vui chơi! Và có lẽ nó cũng vừa nâng tầm ý thức của mỗi con người trẻ trung, vừa mở toang một niềm hy vọng to lớn của đấng sinh thành về tương lai đạo nghiệp. Cái cảm xúc đa diện lúc này đây không thể bộc phát ra bên ngoài như nó đang là. Thế nên, những sự nghẹn ngào trong hạnh phúc khó tả, những sự kìm nén trong hân hoan không thể nói,... đành chọn cách biểu hiện ra bên ngoài bằng những giọt nước mắt thật nhẹ nhàng. Trong sự tuyên thệ của từng Tu Sinh, trong lời phát biểu của đại diện phụ huynh, trên mỗi gương mặt của toàn thể các thành viên chứng giám có mặt hôm đó, tất cả chỉ có một xúc cảm biểu hiện qua sự xúc động tràn qua khóe mắt.
Với quý phụ huynh, đã có giây phút dành cho sự giải bày mọi tâm tư đang xoắn xít nhau ở trong lòng. Vừa có sự mừng, vừa có nỗi lo. Mừng cũng đúng! Vì từ nay, trước mắt Thầy Mẹ và các đấng, thế hệ trẻ đã lựa chọn cho mình con đường chông gai và thử thách để phụng sự cơ đạo thay vì bị lôi cuốn trong dòng xoáy vô tình của cuộc sống vô tâm như hiện nay. Đó là một vinh dự đáng để mừng. Lo cũng đúng! Vì con đường phía trước còn dài và không hề thiếu khảo thí thử thách những con tim ít nhiều hãy còn chưa từng trãi nghiệm. Hai cảm xúc trái ngược, một trái tim thương Thầy mến Đạo đã tạo ra một không gian vừa thiêng liêng siêu cảm tính, vừa gần gũi với những tâm tư chân thành được bộc bạch mang tính nhân sinh. Cái không gian ấy dường như có khả năng tràn vào mọi sự hiện diện trong nó không một chút huyển hoặc. Tất cả mọi con tim đã rung động!

Như vậy, ba mươi hai (32) thành viên trẻ trung đã tuyên thệ cho con đường, cho đạo nghiệp tương lai. Và lời giáo huấn của đại diện văn phòng Hiệp Thiên Đài, đạo trưởng Phụ tá Bảo Pháp Chơn Quân Thiên Vương Tinh, là sự tiếp sức cho tinh thần hy sinh của sự hiến dâng cao cả. Đến đây, cuộc đời của các bạn hiến dâng vừa mới hình thành trang bìa của quyển sách về con đường hy thân hành đạo sẽ đến. Nó bao hàm các mục, là mỗi bước đi theo sự dẫn dắt của Thiêng liêng, với số trang là mỗi thời điểm vinh danh tên tuổi của các bạn trong suốt chặng đường ở tương lai. Các bạn, rồi đây, sẽ phải tự viết cho mình nội dung cụ thể cho từng mục đã có để làm nên những trang sử của cơ đạo có tên của các bạn. Mong là điều đó không quá khó đối với tầm vóc mà sự hy sinh của các bạn chỉ có thể xứng đáng như thế và hơn thế!

Ngày hôm nay có thể trôi qua như cách chúng ta lật trang bìa của một quyển sách quý giá. Ngày mai sẽ đến, và các bạn chỉ còn phải viết lên mỗi ngày những giá trị đang được chờ đợi, kỳ vọng bằng tất cả những khát khao đã có từ ngày hôm nay, trong mỗi thời nhịp thiêng liêng. Sẽ đến một ngày, thời khắc đóng chiếc bìa cuối cùng của mỗi quyển sách quý là từng lúc chúng ta lại tôn vinh quá khứ có từ lúc này. Cầu nguyện cho các bạn luôn luôn tinh tấn trí huệ trong Hồng Ân của Thầy Mẹ và các đấng Thiêng liêng. Cầu nguyện cho các bạn luôn luôn dũng mãnh tâm can trong sự dìu dẫn của Thầy Mẹ và các đấng Thiêng liêng. Cầu nguyện cho các bạn luôn luôn an lạc và vui vẻ với tập thể trong tình huynh đệ trên con đường sẽ bước đi mai sau.

Viết cho mùa Khai Minh Đại Đạo Canh Dần
Cơ Quan Phổ Thông Giáo Lý Đại Đạo
Thanh Long

CẢM NHẬN VỀ CHUYẾN ĐI VỀ THÁNH TỊNH LONG THÀNH

2010-11-17T11:16:00.000+07:00

Sáng Chủ Nhật 14/11/2010, dự lễ kỷ niệm 80 năm thành lập thánh tịnh Bồng Lai ở Lái Thiêu xong chuyến liên giao hành đạo tiếp tục hành trình về Cần Thơ. Lần này là về thăm ngôi thánh tịnh Long Thành nhân dịp lễ khánh thành và lễ tri ân tiền bối quá vãng. Nếu thánh tịnh Bồng Lai thuộc Hội thánh Tiên Thiên (Bến Tre) thì thánh tịnh Long Thành lại thuộc Hội thánh Long Châu (Cần Thơ). Điểm khác biệt không chỉ nằm ở hệ thống hành chánh, mà còn thể hiện ở sự thờ phượng. Tuy vậy, điểm chung vẫn là thờ đức Chí Tôn qua Thánh tượng Thiên Nhãn.

Chuyến xe từ Sài Gòn về Cần Thơ mất 4 tiếng, chúng tôi mất thêm gần 2 tiếng nữa để đến được thánh tịnh. Nguyên cớ cho 2 tiếng đồng hồ này không phải do đường xa mà do một loạt các lý do khách và chủ quan khác nhau: nào là chờ xe trung chuyển, đợi xe taxi và lội bộ khoảng 400m! Cái đoạn cuối này cũng lắm thi vị, khi phải dò dẫm từng bước từ cầu Rạch Cam đến Thánh tịnh. Cũng may là có ánh trăng và ánh sáng tạm dùng của chiếc đèn pin từ điện thoại di động. Cũng có cái vui cho lần đầu tiên mò mẫm đường xá, hình dung lộ trình di chuyển ở một nơi mà chẳng hề có tí thông tin nào rõ ràng hết ngoài cái địa chỉ! Xem ra năm nay, toàn là những cái đầu tiên cả!

Đến Thánh tịnh vào khoảng 6.00 tối, huynh Đạt Tường cũng đâu đó ở Cần Thơ gọi điện thoại hỏi đường vào Thánh tịnh. Tắm mát xong lại được cho ăn tối ngay tức thì. Chư vị tại đây cứ lo chúng tôi bị đói nên khoản đãi một cách nhiệt tình khiến chúng tôi khó lòng từ chối, cuối cùng no quá xá no! Bữa tối vừa sắp xong thì giờ thuyết minh giáo lý cũng vừa đến. Hơn 1 tiếng rưỡi đồng hồ, chúng tôi được nghe về những bài học đức tin, sự huyền nhiệm trong lịch sử Cao Đài giáo và các vấn đề liên quan đến ngày Khai Minh Đại Đạo. Sau buổi thuyết minh giáo lý, chúng tôi lại được ăn...cháo gỏi! Huynh Đạt Tường sớm ra về, trở lại Sài Gòn để còn chuẩn bị cho buổi thuyết minh giáo lý vào chiều tối hôm sau ở Thánh thất Bàu Sen.

Trời càng về khuya, lẽ ra phải cảm thấy lạnh vì sương đêm. Nhưng kỳ thực, không ai thấy thế. Ban tổ chức đã cho dựng các mái hiên chuẩn bị cho lễ ngày mai trước đó. Chúng đã chắn gió và cả cái lạnh của ban đêm nơi miền sông nước, nhiều cây cối. Mọi người đã chuẩn bị được chổ ngủ, nhưng không phải ai cũng có được chổ ngã lưng. Số người ở lại đêm không đông, nhưng do Thánh tịnh vẫn còn trong quá trình xây dựng nên “đất hẹp” dù người chẳng đông cũng không đủ chổ nằm. Thế nhưng cũng có cái hay. Khuya hôm đó hơn mười vị đã thức trắng đêm để trực mà cũng để hàn thuyên tâm sự chuyện đạo.

Các câu chuyện cứ nối đuôi nhau rong ruổi qua từng nhịp thời gian, vượt cả giờ Tý, xuyên qua hai cái thau cháo và nuôi ban khuya, và cứ thế cho đến khi tiếng gà gáy sáng, rồi bình minh ngày mới! Kể ra cũng nhờ cái đêm không ngủ đó mà sự xa lạ chỉ là khách viếng tạm thời. Khác nhau về tuổi tác, pháp môn, hệ phái, và cả tôn giáo chỉ làm cho cuộc nói chuyện trở nên thú vị hơn. Các câu chuyện bàn về đức tin Cao Đài, đạo pháp, Tình Thương, giáo lý Phật giáo Hòa Hảo, Hán văn....giúp chúng tôi vừa thấy khác biệt với nhau, nhưng lại vừa gần gũi nhau hơn. Được thế là do cuộc đối thoại của chúng tôi không phải là cuộc “thập tự chinh” về giáo nghĩa. Đó là một cuộc trình bày những quan điểm, tư tưởng quá khác biệt để được lắng nghe, học hỏi và trau đổi. Đạo huynh ở Chiếu Minh thì cho chúng tôi bài học về sự cẩn ngôn trong tu học. Huynh ở Chiếu Minh Long Châu thì cho chúng tôi ý nghĩa về đạo lý bất di bất dịch của ông Trời, phận người thì người cứ làm, nhưng việc thành tựu sẽ do Trời định đoạt. Huynh ở Phật giáo Hòa Hảo cho chúng tôi sự thú vị về các bài thơ chữ Hán của Huỳnh Giáo Chủ, cũng như cái hay trong tiếng Hán, tiếng Nôm. Một số huynh khác tỏ ra thích thú lạ thường với nội dung quyển “Thượng Đế Giảng Chơn Lý”. Các huynh ở Thánh tịnh Long Thành lại “bật mí” một tí về pháp môn Vô Vi của đức Mẹ giáng dạy ở Thánh tịnh. Và một ý kiến khác hay khi nói về cách hiểu Thượng Đế và các vấn đề “siêu nhận thức”, nếu muốn hiểu hãy đợi ngày về trên ấy, còn bây giờ hãy nhìn vào hiện tại, cái đang diễn ra, vì thông qua nó chúng ta sẽ biết được phần nào cái “siêu nhận thức” kia. Quả là một đêm đầy chữ nghĩa và đạo lý!

Đêm chừng như ngắn lại bởi tâm tư con người bị thu hút bởi những câu chuyện khác nhau. Đêm chừng như là đa diện vì rất nhiều vấn đề được đặt ra để mọi người cùng suy nghĩ và đưa ra ý kiến. Đêm chừng như là hòa ái, khi dị biệt không bị công kích phản bác mà lại được lắng nghe và tôn trọng. Đêm như thế đã diễn ra bên một dòng sông, dưới ngàn ánh sao, bên những hàng cây to, cây nhỏ... gần với một thánh tịnh Cao Đài. Nó khác hẳn so với những công kích, những phản biện thiếu khoa học, kỹ năng dùng cái giọng nói nhỏ nhẹ để đưa ra ý kiến gắt gao, thiếu hẳn thái độ xây dựng trong thảo luận ở nơi được xem là “trung tâm học vấn cao cấp nhất” hiện nay! Điều nguy hại nhất là nó lây nhiễm cả vào hàng ngũ tiếp nối, thế hệ trẻ mà không có sự điều chỉnh nào thích hợp được diễn ra. Mọi thứ đang “ngã” dần theo những hào quang của vinh dự và cao cả về hình thức, nhưng kỳ thực là nội tại bị bóp ngẹt, và bí lối để vươn lên! Nhưng làm sao có thể khác được khi cả cộng đồng to lớn hơn cũng thể hiện như thế! Cộng ghiệp của chúng vậy!

Tạm gác bỏ sang bên những cái “mảng đêm” trong ánh hào quang và ảo ảnh về vinh dự, để trở về với một thực tại khác đang có tại nơi đây. Không phải là người có học cao cấp, không phải là người được cho là có tâm đạo to tát, lại càng chẳng phải là người có trí tuệ siêu phàm, đức tin mạnh mẽ vô đối; nhưng từng câu nói, mỗi sự trình bày suy nghĩ là cả tấm lòng chân thật...Tôi nghĩ thế này ….các em thấy sao,...rồi...theo đạo để nghĩ thế này....ý huynh ra sao,....còn phản biện thì...Thánh giáo viết thế này, Ơn Trên dạy thế kia,...nay nếu ta nghĩ như vầy...e chẳng phải lắm....!!! Cái kết quả được sáng tỏ và tựu lại bên trong mỗi người ở mỗi khoảnh khắc của trao đổi. Cứ cảm nhận theo cách diễn đạt ý sau đó là hiểu được mỗi người đã hiểu ra được vấn đề gì, không cần phải làm theo cái cách anh phải nói thế này, thế nọ hoặc anh phải thấy như vậy mới đúng, nói như anh là trật lất!

Đêm không quá ồn ào trôi qua, nhường ánh bình minh đến trong tiếng lao xao những người đồng đạo chào hỏi nhau. Giờ điểm tâm lại đến, lại ăn tiếp! Thích thật!

Sau giờ điểm tâm, chương trình lễ khánh thành được long trọng tổ chức tại Thiên Phong Đường. Băng khánh thành được các vị đại diện chính quyền, đại diện Hội Thánh Long Châu và Thánh tịnh Long Thành cắt mở. Chư vị quan khách tiến vào Thiên Phong Đường bắt đầu cho chương trình lễ. Sau hơn 2 tiếng buổi lễ, đại diện Thánh tịnh gửi đến quý quan khách tiểu sử của Thánh tịnh, tổng kết chi phí xây dựng thánh tịnh. Trong buổi lễ, đại diện Thánh tịnh xác nhận việc tổ chức lễ khánh thành khi việc xây dựng chưa hoàn tất là để đúng ngày 10 tháng 10, Canh Dần theo lời dạy của Ơn Trên. Đó là một đặc điểm của buổi lễ hôm đó. Cho đến ngày khánh thành, Thánh tịnh được cơ bản về phần thô của Bát Quái Đài và Thiên Phong Đường. Còn Cửu Trùng Đài và Hiệp Thiên Đài vẫn chưa có. Khó khăn tài chính vẫn là nguyên nhân làm kế hoạch xây dựng Thánh tịnh không nhanh hơn được.

Buổi lễ kết thúc. Tiệc chay thân mật lại đến. Quý quan khách lại được chiêu đãi những món ngon mà đơn giản, mang đậm nét thôn quê, khó lòng mà chê cho được! Đã vậy, lúc ra về còn được mang về 2 đòn bánh tét....ngon không thể tả!

Đón chuyến xe về Sài Gòn sớm hơn dự định, tôi cảm thấy rất vui. Có lẽ đây là một trong ít lần đi liên giao hành đạo tôi thấy được ý nghĩa của hai chữ “liên giao”. Một số bạn thấy tôi đi “ăn tiệc” nhiều thế đã đặt tôi cái vị trí vào vai trò Tịnh Đàn Sứ Giả (1)...Nhưng qua những dịp như thế này, tôi còn thấy được nhiều điều hơn cái “sứ giả ăn tiệc” lợi nhiều hơn hại đó! Như lời đức Giáo Tông dạy vào năm 1971 về phần việc của ban Liên Giao Hành Đạo (2). Tôi biết rằng tôi chưa làm nhiều, nhưng đã hiểu ra nhiều về sự quan tâm, chăm sóc để hiểu và đi đến hổ trợ thích hợp với từng mỗi hoàn cảnh địa phương. Ít nhất, lúc này, khi sắp hết nhiệm vụ một năm tôi đã kịp lớn lên được một tí trong trách nhiệm hành đạo của mình! Không uổng những ngày đi đây đó!

Viết cho Cần Thơ, 15-11-2010
Thanh Long

(1)Nghe nói rằng đây chính là vai trò của Trư Bát Giới - Thiên Bồng Nguyên Soái trong thời kỳ này!
(2)Xem TGST 1971, đàn cơ ngày 13-02-197

KỸ THUẬT ĐẠO ĐÀM

2010-05-20T15:53:00.000+07:00

Giới thiệu: Nhiều năm sinh hoạt tại CQ, chương trình đạo đàm đã diễn ra rất thường xuyên và đã đi vào quỹ đạo tu học được nhiều quý huynh, tỷ, đệ, muội tham gia với nhiều bài viết, buổi nói chuyện rất phong phú và bổ ích. Tuy nhiên, cũng không phải ai cùng có thể tham gia đạo đàm. Một trong những lý do gây ra sự khó khăn này chính là ý tưởng của bài nói chuyện. Bài viết này là sự chia sẽ kinh nghiệm để “săn lùng” ý tưởng và chia sẽ cùng với mọi người thông qua chương trình đạo đàm mỗi Chủ Nhật.

Đạo đàm là gì?

Có thể tạm định nghĩa một buổi đạo đàm là một buổi nói chuyện về các chủ đề có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc tu học và hành đạo của người nói chuyện hoặc thánh sở hay đạo sự đang diễn ra. Mục đích của đạo đàm như vậy có thể cho rằng là sự chia sẽ quan điểm về một vấn đề nào đó với mọi người nhằm lấy ý kiến, phản hồi từ nhiều phía của thính giả. Một phương diện khác của buổi đạo đàm là giới thiệu các ý tưởng mới liên quan đến việc tu học, hành đạo và nghiên cứu giáo lý. Điểm này rất ít thấy xuất hiện sau này.

Một buổi nói chuyện như thế thường dài từ 20 đến 30 phút và 15 đến 25 phút cho phần thảo luận của thính giả về chủ đề của ngày hôm đó. Tổng cộng là 45 phút cho toàn buổi. Tùy vào nội dung có tính chuyên sâu hay giới thiệu mà thời gian dành cho các phần nên khác nhau. Thí dụ như nếu bài nói chuyện có tính giới thiệu thì thông thường phần thảo luận không thể dài quá 15 phút. Trong trường hợp các bài chuyên sâu thì phần thảo luận có thể dài. Vì thế, bài nói chuyện chỉ nên tập trung vào một hay hai điểm chính mà trình bày trong tối đa 20 phút.

Các chủ đề thường dùng để tham dự đạo đàm

Sau đây là một số các chuyên mục đề nghị để xây dựng các bài đạo đàm có nội dung tương ứng. Danh sách này, đương nhiên, không phải là danh sách đóng. Nghĩa là ngoài các chuyên mục sau, chúng ta hoàn toàn có thể thêm vào những cái khác nhằm tăng thêm màu sắc và hương vị của chương trình đạo đàm nói chung hay cho chính sự tìm hiểu, học hỏi của mỗi người.

Giới thiệu sách: đây là mục đơn giản nhất. Chuyên mục chỉ nhằm giới thiệu những quyển sách mới, sách chưa được quan tâm nhưng có giá trị cho việc tu học, hành đạo.
Điểm sách, báo: hiện nay đã có chuyên mục điểm nội san CĐGL. Bên cạnh đó cũng nên đưa ra các bài đạo đàm có nội dung điểm sách. Khác biệt giữa điểm sách và giới thiệu sách là bài điểm sách đi sâu và nội dung tác phẩm chứ không tập trung vào giới thiệu tổng quát đến thính giả. Bài điểm sách có một nội dung sâu hơn và có tính phê bình để đưa ra các giá trị thực sự có ích.
Trình bày ý tưởng, quan niệm mới trong việc tu học, hành đạo: trong quá trình tu học, hành đạo có thể cá nhân sẽ trãi qua những bài học quý giá. Từ đó, cá nhân rút ra được những bài học thực sự để mọi người rút kinh nghiệm thông qua những đề xuất có giải thích, có lý lẽ để một mặt là chia sẽ thông tin, một mặt là nhận phản hồi nhằm hoàn chỉnh cái cá nhân thành ra một bài viết có tính thực tiễn cao hơn.
Trình bày nội dung nghiên cứu ở dạng tóm tắt: Đôi khi trong quá trình nghiên cứu những chuyên đề sâu có thể chúng ta sẽ cần thêm nhiều cách nhìn khác để giúp chúng ta phá vỡ một bế tắc nào đó trong tư duy; hoặc chúng ta muốn làm “công tác tư tưởng” để giải tỏa một số khó khăn do tính chuyên sâu của công trình nghiên cứu trước khi công bố nó ra công chúng. Lúc này, đạo đàm là công cụ đo lường mức độ chấp nhận với tư tưởng của chúng ta hiện tại. Có thể, ta sẽ điều chỉnh đôi chút cho gần với mọi người hơn hoặc là một cách lý giải, biện luận khác cũng nên.

Các kỹ thuật và phương cách trình bày đạo đàm

Như vậy là sau khi đã có đề tài, chúng ta bắt đầu vào việc viết bài minh họa ý tưởng đã có. Trước hết ta hãy xem qua vài kỹ thuật trình bày đã có và hiện đang dùng:

Kỹ thuật thuyết trình nhập tâm: Bằng kỹ thuật này, người thuyết trình chủ yếu là nói liên tục bài viết của mình một cách lưu loát theo trình tự đã định sẵn mà không quá nhiều lệ thuộc vào tài liệu, sách vở và cả bài viết của mình đã có. Ưu điểm của phương pháp này là tác động trực tiếp vào tâm trí của người nghe bởi sự nhập tâm, ứng khẩu linh hoạt và thường rất thực tiễn. Nhược điểm của nó lại là thử thách người nghe tiếp thu đúng, hoàn chỉnh ý của người nói.
Dùng phần mềm thuyết trình: Mang tính kỹ thuật hiện đại, gần đây chúng ta vận dụng máy chiếu vào việc thuyết trình. Cũng như cách trên, nhưng khi có sự hổ trợ phần mềm thuyết minh sẽ giúp người nói khắc dấu ấn sâu sắc vào người nghe. Bởi lúc này, thính giả dùng hai giác quan chính yếu để thu nhận thông tin: mắt và tai. Ưu điểm của phương pháp này là hiệu quả cao, rõ ràng và hổ trợ được cho cả người nói và người nghe. Nhưng cũng có nhược điểm là nếu người thuyết trình không chuẩn bị kỹ và tốt có thể làm cho nội dung trình diễn trên máy làm hạn chế khả năng ghi nhận của người nghe.
Kỹ thuật đọc bài viết: Đây là kỹ thuật phù hợp cho người mới bắt đầu việc thuyết trình chưa đủ tự tin. Tuy có vẻ là hạn chế nhưng ưu điểm của cách này là chuẩn bị tương đối kỹ. Với bài viết trong tay việc theo dõi của thính giả cũng dễ hơn nếu có được phát tài liệu tham khảo.

Những tiêu chí cho một buổi đạo đàm hoàn chỉnh

Việc quan trọng không kém của buổi đạo đàm của những hoạt động sau đó. Một buổi đạo đàm thường trở nên có ý nghĩa hơn khi phần thảo luận đem lại những điều hay và bổ ích. Trong phạm vi một hoạt động mang tính nội bộ, bản thân tôi lại thấy các tiêu chí sau có thể dùng đánh giá một buổi đạo đàm:

Vui vẻ: điều này phụ thuộc vào khả năng mở lòng của người nói, lẫn người nghe trong lúc thảo luận. Vui vẻ không phải là khái niệm liên quan đến chỉ mỗi tiếng cười. Vui vẻ là bầu không khí thẳng thắn và trãi lòng để tìm một điểm chung nào đó trong những sự khác biệt trong tư duy, suy nghĩ. Đôi khi rất khó tránh khỏi việc các quan điểm trái ngược lại gặp nhau trực tiếp, hoặc tư ý cá nhân có thể làm không khí buổi đạo đàm hơi “chùn” xuống. Đó chính là lúc chúng ta học được bài học về sự vui vẻ cần thiết.
Nhiều ý kiến đóng góp, phản hồi tập trung vào ý của người thuyết trình: Thảo luận sẽ luôn là phần thú vị của một buổi đạo đàm. Đó là lúc chúng ta học được nhiều suy nghĩ mới từ nhiều góc độ khác nhau cho cùng một vấn đề. Tuy nhiên, cũng không tránh khỏi những ý kiến hoàn toàn đi ngoài nội dung của bài nói chuyện. Không tính đến tính rõ ràng của bài nói chuyện, buổi thảo luận có thể đi ra ngoài “quỹ đạo” mà nội dung bài nói chuyện đang đề cập đến. Khi đó, buổi thảo luận sẽ đi đến chổ “bế tắc” và “vô vị”. Khắc phục điểm này chỉ là cách thức trình bày một nội dung có lý lẽ rõ ràng. Bên cạnh đó, người nghe phải có sự tập trung để nắm bắt ý tưởng của người nói. Có thể là sau đó là những chất vấn với chính tác giả bài nói chuyện để làm rõ hơn ý tưởng của bài nói chuyện đó.
Phần đúc kết phải rút ra được một bài học/kinh nghiệm/khả năng vận dụng hay phát triển bài nói chuyện thành chuyên đề nghiên cứu sâu: Trước khi thính giả và người nói ra khỏi phòng buổi đạo đàm, điều hay nhất là phần đúc kết buổi đạo đàm. Phần này nhằm rút gọn toàn buổi đạo đàm vào những ý tưởng chính. Thông qua đó, việc đúc kết này sẽ đưa ra một giá trị thực tế hay lời nhận xét khả năng vận dụng vào thực tiễn tu học của bài nói chuyện. Hoặc hơn thế nữa, là những ý kiến nhận xét về khả năng và hướng đi tìm hiểu sâu hơn nữa nội dung của bài nói chuyện. Như vậy, công tác nghiên cứu tương lai được xác định qua buổi đạo đàm. Đó là cái quý nhất của một buổi đạo đàm.

Một vài kinh nghiệm

Không phải buổi đạo đàm nào cũng giống buổi nào. Có lúc thành công, có lúc hơi tẻ nhạt. Có khi hào hứng, mà cũng có khi hơi lạt lẽo. Những việc đó nên được phản hồi một cách tế nhị để bản thân người nói và người nghe suy nghĩ để chuẩn bị tốt hơn cho những lần sau.

Kinh nghiệm cá nhân cho việc chuẩn bị nội dung đạo đàm có thể như sau:

Nếu chọn phương pháp hổ trợ kỹ thuật của phần mềm thuyết trình và máy chiếu thì mỗi tập tin trình diễn khoảng tối đa 10 trang trình chiếu (slides) cho 20 đến 30 phút.
Nếu chọn kiểu đọc hay cách thuyết minh nhập tâm thì bài viết nên khoảng 5 - 6 trang A4
Và dù là cách nào, người nói nên có phần tài liệu soạn thảo gửi đến thính giả nhằm giúp cho việc tập trung tư suy cùng với ý tưởng của người nói.

Tp. Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2010

Thanh Long